Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda bankanın faaliyetlerine dair önemli bir sunum gerçekleştirdi. Karahan, yıl içerisinde yaşanan jeopolitik gelişmelerin yarattığı belirsizliklerin dezenflasyon sürecini etkilediğini ifade ederek, bu durumun arz yönlü etkilerine rağmen dezenflasyon sürecinin yavaşlasa da devam ettiğini belirtti.
Karahan, para politikasının doğrudan etkilediği alanlarda enflasyondaki yavaşlamanın daha belirgin hale geldiğini vurguladı. Bununla birlikte, arz yönlü şokların etkisi nedeniyle bu iyileşmenin manşet enflasyona yansımalarının sınırlı kaldığını aktardı.
Savaşın etkilerinin belirginleştiği mart-haziran döneminde enflasyonun ana eğiliminin yükseldiğini hatırlatan Karahan, şu şekilde konuştu:
“Ancak temmuz ayından itibaren ana eğilimde bir gerileme gözlemledik. Şokların etkileri azaldıkça, sıkı para politikası duruşumuzun katkısıyla, dezenflasyon sürecinin yeniden hız kazanmasını bekliyoruz. Gelecek dönemde enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları, dezenflasyon sürecinin seyri açısından kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda, fiyat istikrarı hedefimiz doğrultusunda tüm araçlarımızı kararlılıkla kullanmaya devam edeceğiz.”
“Yüksek enerji fiyatları, küresel enflasyon üzerinde etkili olmaya devam ediyor”
Karahan, enerji fiyatlarındaki durumu vurgulayarak, küresel tedarik zincirlerindeki aksamaların sürdüğünü dile getirdi. Bu yıl küresel büyümede yavaşlama beklediklerini belirten Karahan, 2027’de baz etkileriyle birlikte büyüme görünümünde bir miktar toparlanma olabileceğini ifade etti.
Karahan, savaşın büyüme görünümü üzerindeki etkisinin, savaş bölgesi dışında sınırlı kaldığını belirterek, şunları ekledi:
“Türkiye’nin bu bölge ile güçlü ticaret bağlantıları dış ticareti olumsuz etkiledi. Yüksek enerji fiyatları, küresel enflasyon ve enflasyon beklentileri üzerinde etkili olmaya devam ediyor. Ülkeler arasında farklılıklar olsa da, manşet enflasyonun küresel ölçekte arttığını gözlemliyoruz. Kısa vadeli enflasyon beklentileri, birçok ülkede yükseliş gösterdi.”
ABD ve Avrupa merkez bankalarının politika faizi beklentilerinin yukarı yönlü kaydığını belirten Karahan, bunun küresel anlamda daha sıkı para politikası beklentilerini artırdığını ifade etti.
Karahan, jeopolitik gelişmelerin yanı sıra gelişmiş ülkelerin merkez bankalarının atacağı adımların da portföy hareketleri üzerinde etkili olabileceğini kaydetti:
“İkinci çeyrekte büyüme, iç talep öncülüğünde yavaşladı. Bu yılın ikinci çeyreğinde büyüme yıllık yüzde 2,3 oranında gerçekleşti ve yavaşladı. Sıkı para politikamızın hedeflenen bir sonucu olarak, talep kompozisyonu dengeli bir görünüm sundu. Yurt içi talep belirgin bir şekilde ivme kaybederken, net ihracat yıllık büyümeye olumlu katkıda bulundu. Temmuz ayında hizmet üretimi artarken, sanayi üretimi azaldı. 2026 yılının ikinci çeyreğinde güçlü artış gösteren sanayi üretiminin, üçüncü çeyrekte azaldığını ve hizmet üretiminin bu dönemde arttığını gözlemliyoruz.”
Kapasite kullanım oranının tarihsel ortalamaların altında seyrettiğini belirten Karahan, üçüncü çeyrekte manşet işsizlik oranının da yatay bir seyir izlediğini ifade etti. Karahan, küresel ticaret ve jeopolitik koşullardaki zorluklara rağmen Türkiye’ye yönelen ek talebin etkisiyle ihracatın ikinci çeyrekte arttığını hatırlatarak, şu bilgileri paylaştı:
“Aynı dönemde, ithalatta daha düşük oranlı bir artış oldu. Yükselen fiyatlar nedeniyle enerji ithalatı arttı, ancak altın ithalatı geriledi. Altın ve enerji hariç ithalatta ise düşüş gerçekleşti. Eylül ayı itibarıyla veriler, mevsimsellikten arındırılmış dış ticaret açığındaki gerilemenin üçüncü çeyrekte de devam ettiğini gösteriyor. Bu dönemde, ihracat ikinci çeyrekteki seviyesini korudu. Enerji ithalatı önceki çeyreğe göre gerilese de yüksek seviyelerde kalmaya devam etti. Altın ithalatı belirgin bir şekilde azaldı ve altın ile enerji hariç ithalat da önceki çeyreğin altında gerçekleşti.”
Turizm alanında savaşın etkisinin beklendiği kadar olumsuz olmadığını ifade eden Karahan, şunları aktardı:
“İkinci çeyrekte cari açık, milli gelire oran olarak tarihsel ortalamaların altında bir seyir izledi. Jeopolitik gelişmelerin etkisiyle artan enerji fiyatlarının olumsuz etkisine rağmen, enerji hariç dış ticaret dengesindeki iyileşme, bu dönemde 12 aylık birikimli cari açığın sınırlı olarak gerilemesine katkı sağladı. Olumsuz dış koşullara rağmen, üçüncü çeyrekte cari açıktaki artışın daha sınırlı düzeyde olacağını öngörüyoruz. Jeopolitik risklerin devam etmesi nedeniyle enerji fiyatları yüksek seviyelerini koruyor. Bu durum, artan enerji ithalatı ve zayıflayan dış talep görünümü nedeniyle dış ticaret açığı üzerinde yukarı yönlü risk oluşturuyor. İç talepteki yavaşlama ve altın dış ticaret dengesindeki iyileşme cari dengeyi destekliyor. Bu gelişmeler ışığında, 2026 yılında cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında olmasını bekliyoruz.”
“Eşel mobil sistemi küresel arz şokunun yurt içi fiyatlara etkilerini sınırladı”
Karahan, enflasyondaki gelişmelere dikkat çekerek, ana eğilimin yıllık enflasyonun altında seyrettiğini ve arz yönlü baskıların hafiflemesiyle dezenflasyon sürecinin gelecekte de devam edeceğini belirtti. Bu gelişmenin, sıkı para politikası duruşunun talep ve fiyatlama davranışları üzerindeki etkilerinin bir yansıması olduğunu vurgulayan Karahan, savaşın olumsuz etkilerinin belirgin olduğu enerji grubu dışındaki tüm gruplarda yıllık enflasyonun geçen yıla kıyasla gerilediğini ifade etti.
Bu yıl dezenflasyon sürecindeki ivme kaybının jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerindeki etkisinden kaynaklandığını belirten Karahan, “Öte yandan, eşel mobil sistemi, küresel arz şokunun yurt içi fiyatlara etkilerini sınırlayarak dezenflasyon sürecine önemli katkı sağlamaktadır. Sistem, küresel şokun yurt içi akaryakıt fiyatlarına yansımasını yaklaşık 16 puan sınırladı.” değerlendirmesinde bulundu.
“Kira kaleminden gelen atalet gücünü yitirdi”
Karahan, arz şoklarına rağmen hizmet enflasyonundaki yavaşlamanın sürdüğünü belirtti ve talep koşullarındaki zayıflamanın bu durumu desteklediğini söyledi. Haberleşme ve ulaştırma kalemlerinin, hizmet enflasyonundaki iyileşmeyi sınırladığını belirten Karahan, şu şekilde konuştu:
“Uzun süredir hizmet enflasyonunun belirgin olarak üzerinde seyreden aylık kira artışları, son aylarda önemli ölçüde yavaşlayarak hizmet grubu genelinin altına inmiştir. Bu durum, hizmet enflasyonunda kira kaleminden gelen ataletin gücünü kaybettiğini göstermektedir. Yeni kiralamalardaki fiyat gelişmelerinin zamanla TÜİK kira enflasyonuna yansıdığını görmekteyiz. Bu çerçevede mevcut görünüm, kira enflasyonundaki gerilemenin




