




Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) nesli tehlike altında olan türler listesinde yer alan caretta caretta deniz kaplumbağalarının en büyük yuvalama alanları, Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında bulunmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) ile Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü, Türkiye genelinde toplam 21 yuvalama kumsalını yönetmektedir. Bu kumsallardan biri olan Belek, 29,5 kilometre uzunluğu ile Akdeniz Havzası’nın en büyük yuvalama alanı olup, her gün yüzlerce yavru deniz kaplumbağası, yuvalarından çıkarak Akdeniz’in derin sularına ulaşmaktadır.
32 YILLIK PROJE
Antalya’nın Serik ilçesindeki Belek’te, 1994 yılından bu yana devam eden caretta caretta koruma projesinde 32 yıl geride kalmıştır. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ve Belek Turizm Yatırımcıları Birliği’nin (BETUYAB) desteğiyle yürütülen bu projede, şimdiye kadar 1,5 milyondan fazla yavru denize ulaştırılmıştır. Deniz kaplumbağalarının yumurtaları, hava sıcaklığının etkisiyle 45-60 gün süren bir kuluçka sürecinden sonra açılmaktadır.
‘100 CİVARINDA YUVADAN YAVRU ÇIKIŞI OLDU’
Yaklaşık on gün önce caretta caretta yuvalarından yavru çıkışlarının başladığını belirten Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat, “Deniz kaplumbağalarının yuvalama sezonu her yıl mayıs ayında başlıyor. Şu anda Belek bölgesinde 2.200’den fazla yuvamız var. Yavru çıkışları devam ederken, erişkin kaplumbağaların yuvalama süreci de sürüyor. Yuva sayısının muhtemelen 2.500’ü geçeceğini düşünüyoruz. Şu ana kadar 100 civarında yuvadan yavru çıkışı gerçekleşti. Bu da yaklaşık 4-5 bin yavrunun denize ulaştığı anlamına geliyor” şeklinde konuştu.
HEM YUVA HEM YAVRU ÇIKIŞ DÖNEMİ
Dr. Canbolat, şu anda hem yuvalama hem de yavru çıkışının aynı anda gerçekleştiğini vurguladı. “Ergin bireylerin yuvalama süreci temmuz ayı sonlarına kadar devam ediyor. Yavru çıkışları ise temmuzun sonuna doğru artış gösteriyor. Yuvalama işlemleri temmuzun sonuna doğru azalıyor ve ağustos başında birkaç yuva kalıyor. Yavru çıkışları ise eylül ayı sonuna kadar devam ediyor” diye ekledi.
KUMSALA ARAÇ GİRİŞİ ÖNLENEMİYOR
Belek ve çevresindeki Boğazkent ile Denizkent sahillerinde yoğun bir yuva varlığı bulunduğunu belirten Dr. Canbolat, kumsala özellikle geceleri araç girişi yaşandığını dile getirdi. Bu durumun büyük bir sorun teşkil ettiğini çünkü ağır araçların kumu sertleştirerek yavruların çıkışına engel olduğunu ifade etti. Ayrıca, kumsalda çöplerin de önemli bir problem olduğunu vurguladı.
‘BURASI ÇOK HASSAS BİR ALAN’
Dr. Canbolat, bu kumsalın yuvalama açısından kritik bir bölge olduğunu ifade ederek, “Köprüçay’ın denize döküldüğü alanın batı ve doğusundaki 1 kilometrelik alanlarda her birinde yaklaşık 1.000 yuva bulunuyor. Bu büyük bir yoğunluk demektir. Bu nedenle burası son derece hassas bir alan. Araç girişi kesinlikle olmamalı. Ayrıca, kırılmış içki şişeleri hem carettalar hem de insanlar için büyük bir tehlike oluşturuyor” dedi.
SAZLIKLARI YAKIYORLAR
En çok yuvanın bulunduğu bu kumsalda caretta carettalar için başka bir tehlike de ışıkları engelleyen sazlıkların varlığıdır. Dr. Canbolat, “Bu sazlıklar, doğal olarak ışıkların perdelenmesine yardımcı oluyor. Ancak bazı insanlar bu sazlıkları yakıyor. İlk geldiğimiz yıllarda sazlıklar çok daha gürdü ve arka plandaki ışık kumsala ulaşmıyordu. Zaman zaman yakılan bu sazlıklar, ışık kaynaklarını perdeliyor ve yavruların denize ulaşmasını zorlaştırıyor. Araç girişi, kumsaldaki çöpler ve sazlıklar, bu üç sorun arasında en önemlisi araç girişi” ifadelerini kullandı.
HER SABAH CARETTALARLA KARŞILAŞIYORLAR
Uzun yıllardır sabah erken saatlerde Boğazkent kumsalında balık tutan Mehmet Gökbulut, bu süreçte carettaların yuvalama anlarına ve yavruların denize çıkışına tanıklık ettiklerini anlattı. Carettaları görünce dikkatli davrandıklarını belirten Gökbulut, bazı yavruların ışık sebebiyle yolunu kaybettiklerini ve onları elle temas etmeden kumla birlikte deniz kenarına bıraktıklarını ifade etti. EKAD gönüllüleri ile her sabah karşılaştıklarını ve kendilerini bilgilendirdiklerini söyleyen Gökbulut, sahile araç girişi konusunda önlem alınması gerektiğini de vurguladı.
İÇKİ ŞİŞELERİNİ




