



ABD’den Türkiye’ye iade edilen Zeugma kökenli 13’üncü mozaik panel, nihayet evine kavuştu.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, tarihi eserin yerleştirileceği alanla ilgili düzenlenen programda, kültürel varlıkların korunması ve ait olduğu topraklara kazandırılması konusundaki çalışmaların bilimsel araştırmalar, hukuki süreçler ve uluslararası işbirliği ile devam ettiğini belirtti.
Ersoy, törende tarihî olayların eksiklerini tamamladıklarını ifade etti.
Panelin ait olduğu yere yerleştirilmesi töreninde, Gaziantep Valisi Kemal Çeber, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, AK Parti Gaziantep İl Başkanı Fatih Muhaddis Fedaioğlu, Milliyetçi Hareket Partisi Gaziantep İl Başkanı Mehmet Sait Kılıç, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılıkla Mücadelede Dairesi Başkanı Zeynep Boz da hazır bulundu.
13’üncü panel ana vatanına döndü
Gaziantep’in medeniyetler tarihindeki önemine vurgu yapan Bakan Ersoy, halk arasında “Çingene Kızı” olarak bilinen mozaiğin koparılan parçalarından 13’üncüsünün tekrar ait olduğu topraklara kazandırılmasının kültürel mirasın korunmasına yönelik önemli bir örnek olduğunu ifade etti.
Ersoy, Zeugma’nın Doğu ile Batı’yı birleştiren önemli bir Roma kenti olduğunu, “Çingene Kızı” figürünün ise sadece Gaziantep’in değil, Türkiye’nin en önemli kültürel simgelerinden biri haline geldiğini açıkladı.
1960’lı yıllarda yapılan kaçak kazılar sonucunda, aynı kompozisyondan birçok panelin yasa dışı yollardan yurt dışına çıkarıldığını hatırlatan Ersoy, 2018 yılında ABD’deki Bowling Green Eyalet Üniversitesinde bulunan 12 panelin Türkiye’ye geri getirildiğini ve Zeugma Mozaik Müzesi’nde ziyaretçilere sunulduğunu belirtti.
Bu iadenin ardından Gaziantep Büyükşehir Belediyesi’nin katkılarıyla Gaziantepli ustalar tarafından Fırat taşlarından yapılan replikaların, Gaziantep Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarında tamamlandığını ve 2022 yılında Bowling Green Eyalet Üniversitesine teslim edildiğini aktaran Ersoy, bunun kültürel miras üzerinden kurulan işbirliğinin anlamlı bir örneği olduğunu kaydetti.
Eseri Zeugma mozaik müzesine kazandırmanın mutluluğunu yaşıyoruz
Bakan Ersoy, 13’üncü panelin Türkiye’ye dönüş sürecini detaylandırarak şunları söyledi:
“Bugün aynı kompozisyona ait, milattan sonra 2’nci ve 3’üncü yüzyıllara tarihlenen 13’üncü paneli Zeugma Mozaik Müzemize kazandırmanın mutluluğunu yaşıyoruz. Panelin bu büyük kompozisyona ait olabileceği, Grenoble Alp Üniversitesinden Dr. Camila Felag’ın araştırmaları ve Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay’ın bilimsel değerlendirmeleriyle ortaya konulmuştur. Yapılan araştırmalarda panelin satışa sunulduğunu öğrendik. Uluslararası müzayede takip çalışmaları sırasında panelin yeniden satışa sunulduğunu tespit ettik. Bunun üzerine iade girişimimizi gecikmeksizin yeniledik. Amerika Birleşik Devletleri İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi tarafından yürütülen sürecin başarıyla tamamlanmasıyla da eserin ülkemize iadesini sağladık.”
Ersoy, bu sürecin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelenin bilimsel araştırmalar, hukuki mekanizmalar ve uluslararası işbirliği ile koordineli bir şekilde yürütülmesinin önemini bir kez daha vurguladı.
ABD ile iş birliği vurgusu
Kültür varlıklarının korunması alanında ABD ile yürütülen işbirliğinin son yıllarda çok sayıda eserin ana vatanına dönmesini sağladığını belirten Ersoy, 2021 yılında imzalanan Kültür Varlıklarına İlişkin Mutabakat Zaptı’nın bu mücadelenin önemli bir aracı olduğunu ifade etti.
Mutabakatın bu yıl yeni bir beş yıllık dönem için uzatıldığını açıklayan Ersoy, bunun iki ülke arasındaki karşılıklı güvene dayalı işbirliğinin güçlenerek devam ettiğinin somut göstergesi olduğunu dile getirdi.
Bakan Ersoy, New York Manhattan Bölge Savcılığı ile ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi ile 2021 yılından bu yana yürütülen ortak çalışmalar sayesinde Boubon Antik Kenti kökenli birçok eserin Türkiye’ye kazandırıldığını belirterek, Lucius Verus, Septimius Severus ve 65 yıllık mücadelenin ardından iadesi sağlanan Marcus Aurelius heykelinin de bu çalışmalar kapsamında ana vatanına döndüğünü kaydetti.
Soruşturmaların ve Anadolu kökenli eserlerin izinin sürülmesine yönelik çalışmaların devam ettiğini ifade eden Ersoy, önümüzdeki dönemde yeni iadelerin gerçekleşeceğine inandıklarını söyledi.
Satornile stelini hatırlattı
Bakan Ersoy, kültür varlıklarının geri dönüş sürecinin sadece ABD ile sınırlı olmadığını belirterek, Zeugma Antik Kenti’nden kaçırılan ve kamuoyunda “Satornila Steli” olarak bilinen mezar stelinin de İtalya makamları ve Dışişleri Bakanlığı ile yürütülen çalışmalar sonucunda 2023 yılında Türkiye’ye kazandırıldığını hatırlattı.
Satornila Steli’nin yaklaşık 1800 yıl öncesine ait önemli bir bilimsel kaynak olduğunu vurgulayan Ersoy, bu eserin de bugün iadesi sağlanan mozaik paneller gibi ait olduğu topraklara döndüğünü ifade etti.
Sadece mozaiği değil hafızayı da tamamlıyoruz
Bakan Ersoy, iadesi sağlanan panelin yalnızca tek bir eserin dönüşü anlamına gelmediğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Her kültür varlığının kendine özgü bir hikâyesi, ait olduğu bir bağlam ve tamamladığı bir bütün vardır. Bugün iadesini sağladığımız mozaik panel de yalnızca tek bir eserin dönüşü değil, büyük bir kompozisyonun eksik kalan bir parçasının yeniden yerine kavuşmasıdır. Dünyanın en büyük mozaik müzelerinden biri olan Gaziantep Zeugma Mozaik Müzemizin koleksiyonuna katılan bu panel, Zeugma mozaiklerinin bilimsel açıdan daha bütüncül biçimde incelenmesine imkân sağlayan ve kompozisyon




