Recep ERÇİN
Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre, turizm sektöründe toplam 1 milyon 463 bin kişi istihdam edilmektedir. Bu istihdamın 429 bini konaklama, 921 bini yiyecek-içecek hizmetleri, 44 bini havayolu taşımacılığı ve 68 bini seyahat acenteciliği alanlarında görev yapmaktadır.
Bu durum, turizmin toplam istihdamın yaklaşık yüzde 9’unu oluşturduğunu ve Türkiye ekonomisinin önemli istihdam kaynaklarından biri olma niteliğini sürdürdüğünü göstermektedir. Ancak, turizm istihdamı sektördeki mevsimsel dalgalanmalardan önemli ölçüde etkilenmektedir. Özellikle yaz aylarında konaklama ve yiyecek-içecek işletmelerinde yoğun bir talep yaşanırken, sezon sona erdiğinde istihdamda belirgin bir azalma gözlemlenmektedir.
Turizmde kalıcı istihdam sağlamak ve dalgalanmaları minimize etmek için gerekli adımları DÜNYA’ya açıklayan Türkiye Otelciler Birliği (TÜROB) Yönetim Kurulu Başkanı Müberra Eresin, resort oteller ile şehir otellerinin farklı dinamiklere sahip olduğunu vurgulayarak, “Şehir otelleri yıl boyunca farklı bir talep yapısı ile çalışmakta, klasik sezonluk istihdam modeli bu işletmeler için geçerli değildir. Bu nedenle kamu desteklerinin, sektörün farklı segmentlerinin gereksinimlerini göz önünde bulundurarak adil ve dengeli bir şekilde tasarlanması büyük bir önem taşımaktadır” dedi.
İstihdamın sürdürülebilirliğinin yalnızca mali teşviklerle sağlanamayacağını ifade eden Eresin, “İşletmelerin özellikle kış aylarında faaliyetlerini sürdürebilmesi için düşük sezonda iç turizmi canlandıracak mekanizmaların devreye sokulması büyük önem taşımaktadır. İç turizmi destekleyecek yeni teşvikler, tatil kampanyaları ve seyahati teşvik edici uygulamalar, sektörün yıl boyunca canlı kalmasına katkı sağlayacaktır” şeklinde konuştu.
Yalnızca dış turizme bağlı bir yapı ile sezon dışı istihdamı korumanın giderek zorlaştığını belirten Eresin, İspanya, İtalya, Fransa, Almanya ve İngiltere gibi güçlü turizm ülkelerinde iç turizmin dış turizm ile eşit veya bazı dönemlerde daha fazla hareketlilik sağladığını vurguladı. Bu ülkelerde iç turizmin, sektörün yıl boyunca ayakta kalmasına yardımcı olan en kritik unsurlardan biri olduğunu ifade eden Eresin, Türkiye’nin sürdürülebilir turizm hedeflerine ulaşabilmesi için güçlü bir iç turizm politikası geliştirmesinin artık stratejik bir zorunluluk olduğunu dile getirdi.
Mevsimsellik nitelikli istihdamı da etkiliyor
Son yıllarda sağlık, spor, kültür, gastronomi ve MICE gibi alternatif turizm alanlarındaki gelişmelerin resort destinasyonlarının faaliyet sürelerini uzatmaya katkı sağladığına dikkat çeken Eresin, turizmi 12 aya yayma hedefinin henüz beklenen seviyeye ulaşmadığını belirtti. “Mevsimsel çalışma modeli yalnızca istihdamın sürekliliğini değil, nitelikli iş gücünün sektörde tutulmasını da olumsuz etkilemektedir” dedi.
Çalışanların sektöre bağlılıklarının artırılması, mesleki gelişimlerinin desteklenmesi ve hizmet kalitesinin korunması için yıl boyunca sürdürülebilir bir çalışma ortamı oluşturulmasının gerekli olduğunu vurgulayan Eresin, düşük sezonda düzenlenecek uluslararası organizasyonların stratejik önem taşıdığını ifade etti.
Kasım ayında gerçekleştirilecek COP31 Konferansı kapsamında yaklaşık 30 bin yabancı ziyaretçinin Türkiye’ye gelmesi bekleniyor. Bu ölçekte uluslararası etkinliklerin sezon dışı dönemlerde artırılması, sadece turizm gelirlerine katkı sağlamakla kalmayacak; aynı zamanda işletmelerin daha uzun süre açık kalmasına, istihdamın korunmasına ve sektörün yıl genelinde sürdürülebilirliğine önemli katkılar sunacaktır” şeklinde konuştu.
Desteklerde uygulama dönemi değiştirilebilir
“Sektörün sürdürülebilirliği açısından son dönemde atılan bazı adımları olumlu buluyoruz” diyen Eresin, “Konaklama vergisinin yüzde 2’den yüzde 1’e indirilmesi sektör açısından önemli bir düzenleme olmuştur. Aynı şekilde TBMM’ye sunulan ve işverene aylık 3 bin 500 TL SGK prim desteği sağlayacak teklif de istihdamın korunması açısından değerli bir girişimdir” dedi.
Bu desteğin etkisinin en üst seviyeye ulaşabilmesi için uygulama döneminin yeniden değerlendirilmesinin faydalı olacağını belirten Eresin, “Desteğin Mayıs-Aralık 2026 yerine, sektörün en düşük doluluk oranlarıyla faaliyet gösterdiği ocak-mayıs dönemini de kapsayacak şekilde uygulanması çok daha güçlü bir etki yaratacaktır. Özellikle kış aylarında faaliyet göstermeye çalışan oteller açısından bu destek, işletmelerin açık kalmasına ve istihdamın korunmasına doğrudan katkı sağlayacaktır” şeklinde sözlerine ekledi.
Şehir otellerinin maliyet yapısına uygun destek şart
Turizm sektörünün rekabet gücünü ve istihdam kapasitesini artırmak için ek destek mekanizmalarına ihtiyaç olduğunu dile getiren Eresin, “Özellikle şehir otellerinin farklı maliyet yapısını dikkate alan uygulamalar geliştirilmelidir. Ayrıca sektörün dinamiklerine uygun esnek çalışma modellerinin hayata geçirilmesi gerekmektedir. Mevcut İş Kanunu, turizmin değişken talep yapısıyla tam anlamıyla örtüşmemekte; başta gençler ve kadınlar olmak üzere birçok kişinin sektöre katılımını zorlaştırmaktadır. Turizmin çalışma gerçeklerine uygun esnek istihdam modellerinin geliştirilmesi, hem işletmelerin verimliliğini artıracak hem de nitelikli iş gücünün sektörde kalıcılığına önemli katkılar sağlayacaktır” dedi.
“Bizde her şey son dakikaya döndü”
Tarihi Yarımada’daki durumu aktaran İstanbul Ticaret Odası (İTO) Oteller Meslek Komitesi’nin önceki dönem başkanı ve Hotel Levni İstanbul’un Yönetim Kurulu Başkanı Aydın Karacabay, şubat ayı sonunda başlayan ABD/İsrail-İran savaşının ziyaretçi sayılarının düşmesine neden olduğunu belirtti. Savaşın yanı sıra döviz kurlarının Türkiye’yi pahalı hale getirmesinin de sektördeki zafiyetin önemli bir nedeni olduğunu ifade eden Karacabay, “Mayıs sonu ve haziranda da Dünya Kupası’nın etkisi oldu” dedi.
Özellikle Avrupalıların maçları evinde izlediğini dile getiren Karacabay, İstanbul’daki yeme-içme fiyatlarının oldukça yüksek olduğunu belirtti. “Bu nedenle İstanbul otelleri olarak negatif ayrıştık. Bir oda fiyatına, bir aile dışarıda yemek yiyemiyor. Beklentimizin yüzde 25-30 altında kaldık. Doluluk oranları yüzde 59-60 civarında. Geçen yıl bu oran yüzde 85’ti” şeklinde konuştu.
Turist sayısını artırmak için etkinliklerin önemine dikkat çeken Karacabay, “İstanbul’da ortalama kalış süresi 3 gün. Bu süreyi artırmak için şehirdeki etkinlikler, spor müsabakaları, konserler vb. son derece kritik. Bu yıl konserler oldukça iyi oldu fakat daha uzun vadeli planlanması gerekiyor. 2027’de Londra’ya gidecek bir kişi ‘Visit London’da neler var, gideceğim tarihlerde’ diye bakıyor. Bizde her şey son dakika. 2-3 ay sonrasını göremiyoruz” ifadelerini kullandı. Karacabay, oda fiyatlarının 180-190 eurolardan 130 eurolara kadar düştüğünü belirterek, “Tarihi Yarımada’da daha önce görülmemiş bir durum yaşanıyor; artık satılık oteller var. Bazı aylarda doluluk yüksek, bazı aylarda düşük olsa da, bizde eskiden mevsim yoktu. Genel itibarıyla doluluk oranlarımız düştü” dedi. Karacabay, kongrelere 1 dolar fazla destek verilmesi durumunda İstanbul’a çekilebileceğini v




