Çubuk’ta bulunan Melikşah Hamamı, 1974 yılına kadar bölge halkı tarafından aktif olarak kullanıldı. O tarihten sonra suyun çekilmesiyle hamam kaderine terk edildi. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ve Çubuk Belediyesi iş birliğiyle, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nden alınan izinle 3 yıl önce kazı çalışmaları başlatıldı. İlk yıl gerçekleştirilen kazılarda hamamın havuz kısmı ve diğer alanları temizlendi. Geçen yıl yapılan çalışmalarda Osmanlı dönemine ait seramikler gün yüzüne çıkarıldı. Bu yıl ise Geç Roma, Selçuklu ve Erken İslami döneme tarihlenen seramikler, yüzük ve çivi gibi buluntular tespit edildi.
ATATÜRK’ÜN ZİYARETİ
Mustafa Kemal Atatürk, 1933 yılında İsmet İnönü ile birlikte Melikşah köyünü ziyaretinde bu tarihi hamamı da gezdi. Atatürk’ün hamamı incelerken çekilen fotoğraflarına TRT arşivinden ulaşıldı. Kazı çalışmalarının tamamlanmasının ardından yapının restore edilerek ilk kullanımındaki görünümüne kavuşturulması, sıcak suyun yeniden akıtılması, ışıklandırma ve çatı uygulamalarıyla koruma altına alınması bekleniyor. Kazılarda ortaya çıkarılan eserlerin, Atatürk’ün hamam ziyaretine ait fotoğraflarla birlikte sergilenmesi hedefleniyor.
‘ROMA DÖNEMİ MİMARİ ÖZELLİKLERİ’
Kazı Başkanı Doç. Dr. Yusuf Albayrak, yapının 1974 yılına kadar köylüler tarafından aktif olarak kullanıldığını belirtti. Albayrak, köyün ileri gelenlerinin, burada yüzdüklerini ve sıcak suyun çıktığını anlattığını ifade ederek, “Ancak 1974 yılında daha aşağı bir alanda sondaj açılması nedeniyle sıcak su buradan çekilmiş ve hamam kaderine terk edilmiştir. Yaklaşık 50 yıl boyunca çalı çırpı içinde kalan yapı tamamen görünmez hale gelmişti. Çalışmalara başladığımızda hamamın altıgen havuz kısmını temizledik. Çıkan büyük blokları tasnif ettiğimizde buranın Roma dönemi mimari özellikleri taşıdığını gördük” dedi.
‘ARKEOLOJİK VERİ YÖNÜNDEN ZAYIF’
Yapının aralıksız olarak kullanılmasının arkeolojik veri açısından dezavantaj oluşturduğunu belirten Doç. Dr. Albayrak, “Eğer bu hamam Roma döneminden sonra terk edilip üzeri toprakla kapansaydı, o döneme ait çok daha fazla buluntu elde edebilirdik. Ancak 2000 yıl boyunca hiç terk edilmeden 1974’e kadar kullanıldığı için arkeolojik veri yönünden zayıf kalmaktadır. Yine de İslami döneme ait seramikler, yüzük ve çivi buluntuları elde edilmiştir. Özellikle Geç Roma dönemine ait bezemeli bir seramik, tarihlendirmemize oldukça yardımcı olmuştur. Hamamın ilk yapıldığında tek kubbeli, üzeri örtülü ve etrafı kapalı bir yapıda olduğu düşünülmektedir. Ancak yıllar içinde çatı ve yan duvarlar çökmüş, hamam işlevini kaybettikten sonra kaderine terk edilmiştir” ifadelerini kullandı.
‘TURİSTİK HEDEF’
Gelecek dönem planları arasında hamam çevresini jeoradar çalışmaları ile tarayarak diğer bölümlerin olup olmadığını tespit etmek yer alıyor. Albayrak, “Ödeneğimiz az olduğu için çalışmalarımız sınırlı ve yavaş gidiyor. Umut ediyoruz ki burayla ilgilenen birileri olur ve ödeneğimiz artar. Amacımız, hamamın diğer bölümlerinin ortaya çıkarılması ve buraya tedaviye gelen insanların nerede konakladığını veya buranın bir turizm merkezi olup olmadığını ispatlamaktır. Bu amaçla sıcak suyun akışını sağlamak, ışıklandırma ve çatı projesi ile hamamı koruma altına almak istiyoruz. Ayrıca köy içindeki bahçe duvarlarında hamamdan gittiğini düşündüğümüz bloklar da mevcut. Burada bir bina yaparak tüm buluntuları sergilemek ve turizme katkı sağlamak istiyoruz” şeklinde konuştu.
Albayrak, Atatürk’ün 1933 yılında Melikşah Köyü’nü ziyareti sırasında hamamı gezdiğini hatırlatarak, “Hamamın havuz kısmında çekilmiş fotoğrafları bulunmakta. Termal ve sıcak su tedavilerinin önemini, Atatürk’ün burayı bizzat ziyaret etmesiyle bir kez daha görmekteyiz” dedi.




