


Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sinema Genel Müdürlüğü tarafından erişime açılan arşivin içeriğiyle ilgili önemli bir açıklama yaptı. 1952-1959 yılları arasında çekilen kayıtlar, Türkiye’nin NATO içindeki diplomatik, askeri ve siyasi faaliyetlerini detaylandıran pek çok tarihi belgeyi barındırıyor. Arşivin en dikkat çekici görüntüleri arasında, dönemin Başbakanı Adnan Menderes’in 16-19 Aralık 1957 tarihlerinde Paris’te düzenlenen NATO Hükümet Başkanları Toplantısı’na katılımına dair sahneler yer alıyor. Soğuk Savaş’ın önemli zirvelerinden biri olarak öne çıkan bu toplantıda, Sovyetler Birliği’nin artan askeri ve teknolojik yetenekleri, NATO’nun caydırıcılığının güçlendirilmesi ve üye ülkeler arasındaki siyasi iş birliğinin geliştirilmesi konuları ele alındı. Görüntülerde Menderes’in NATO liderleriyle gerçekleştirdiği temaslar, Fransa Başbakanı Felix Gaillard ile olan görüşmesi, NATO Karargahı ziyareti ve Türk heyetinin diplomatik temasları yer almakta. Bu zirvede Menderes’e Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu’nun eşlik ettiği de görülüyor.
Arşivde, Türkiye’nin NATO’ya katıldığı 1952 yılına ait görüntüler de mevcut. Atlantik Konseyi Toplantısı sonrası Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü’nün yaptığı değerlendirme konuşmalarını içeren kayıtlar, Türkiye’nin NATO üyesi olarak uluslararası platformlarda ilk kez temsil edildiği dönemin belgelenmesi açısından büyük bir öneme sahip. Kayıtlarda, dönemin diplomatik protokolü, uluslararası basın düzeni ve Türkiye’nin Soğuk Savaş’ın ilk yıllarında izlediği dış politika yaklaşımına dair önemli ayrıntılar da yer almakta.
İLK ORTAK NATO TATBİKATLARI
Film arşivinde, 1953 yılında Güneydoğu Avrupa’da gerçekleştirilen NATO manevralarına dair görüntüler de yer almakta. Türkiye, Yunanistan ve İtalya gibi NATO’nun güney kanadındaki müttefik ülkelerin katıldığı tatbikatlar, Türkiye’nin NATO bünyesinde yer aldığı ilk ortak askeri faaliyetlerden biri olarak kaydediliyor. Türkiye ile Yunanistan’ın NATO üyeliği sonrasında, iki ülkenin deniz kuvvetleri komutanları arasında gerçekleştirilen resmi ziyaretlere ilişkin görüntülere de arşivde ulaşılabiliyor. Ortak tatbikat hazırlıkları ve askeri koordinasyona dair temasların, NATO standartlarının uygulanması ve müttefik kuvvetlerin birlikte görev yapabilme yeteneklerinin geliştirilmesine katkı sunduğu ifade ediliyor.
‘NATO GÖKLERDE’ FİLMİ
Sinema Genel Müdürlüğü arşivinde, NATO Enformasyon Servisi tarafından hazırlanan ‘NATO Göklerde’ isimli film de yer almakta. Bu yapımda askeri ve sivil havacılık arasındaki koordinasyon, hava sahasının ortak kurallarla yönetimi, uçuş güvenliği, radar sistemleri ve NATO’nun hava savunma anlayışı dönemin perspektifiyle ele alınıyor.
KORUTÜRK’ÜN GÖRÜNTÜLERİ YAYINLANDI
Arşivin dikkat çeken kayıtlarından biri, NATO’nun kuruluşunun 10’uncu yılı dolayısıyla 1959 yılında düzenlenen törene dair görüntüler oldu. Koramiral Fahri Korutürk’ün katıldığı bu törene ait görüntüler ilk kez yayımlanırken, kayıtlar daha sonra Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve Cumhurbaşkanlığı görevlerini üstlenecek Korutürk’ün NATO bünyesindeki faaliyetlerine de ışık tutuyor.
ARAŞTIRMACILAR VE KAMUOYUNUN ERİŞİMİNE AÇILDI
Sinema Genel Müdürlüğü tarafından erişime açılan bu tarihi film arşivinin, Türkiye’nin NATO üyeliğinin ilk yıllarına, Soğuk Savaş dönemindeki diplomatik ve askeri faaliyetlerine, uluslararası temsiline ve ittifak içindeki rolüne dair önemli görsel belgeleri araştırmacılar ve kamuoyuyla buluşturduğu bildiriliyor.




