





Nisan ayında Formula 1’in Türkiye’ye dönüşü etkinliği çerçevesinde Red Bull pilotu Yuki Tsunoda, Üsküdar’da özel bir gösteri sürüşü gerçekleştirmeyi planlıyordu. Ancak Tsunoda, araç kullanmaya başlamadan önce, bir sokak kedisinin aracın önünden geçerek sahneye çıkmasıyla ilginç bir an yaşandı. Mayıs ayında ise Tüpraş Stadyumu’nda düzenlenen Avrupa Ligi finali öncesinde, UEFA’nın resmi sosyal medya hesabı, stadyumda yaşayan bir kedinin fotoğrafını paylaşarak bu durumu milyonlarca kişiye duyurdu. Ayrıca, NATO toplantısı için Türkiye’de bulunan Macaristan Başbakanı Peter Magyar da İstanbul’un kedileriyle tanıştığı anları sosyal medya üzerinden paylaştı ve bu gönderi geniş bir beğeni topladı.
İstanbul’un bu sevimli turizm elçileri, ilk kez bu olaylarla gündeme gelmiyor. Uzun yıllardır sosyal medya platformlarında aniden viral olma potansiyeline sahipler. İstanbul, “the city of cats” yani “kedilerin şehri” unvanını kazanırken, şehrin ismi de zamanla “Catstanbul” olarak anılmaya başlandı. Instagram’da “Istanbul cats” etiketiyle 80 bin 900, “cats of Istanbul” etiketiyle 284 bin gönderi bulunuyor. Ayrıca şehirde haftanın her günü açık olan bir kedi müzesi ile hafta içleri açık olan bir başka kedi müzesi de mevcut. Bu müzelerin yıllık ziyaretçi sayı toplamı yaklaşık 100-150 bin kişi arasında değişiyor. (Oksijen notu: 2025 yılında Galata Kulesi 951 bin 338 ziyaretçi ağırladı.)
Akademik literatürde bile var
Kedilerin sosyal medyadaki popülaritesi, akademik çalışmalara da konu oldu. Peki, İstanbul’un “Catstanbul” haline gelmesi nasıl mümkün oldu? Prof. Dr. İçten Duygu Özbek, Doç. Dr. Gül Dilek Türk ve Doç. Dr. Yelda Özlem Kölgelier’in 2024’te yazdığı “Paws and Posts” (Patiler ve Gönderiler) başlıklı çalışma, bu fenomeni derinlemesine inceliyor. Araştırmacılar, Instagram’daki #catsofistanbul, #istanbulcats ve #turkishcats gibi 11 hashtag’i tarayarak, en çok beğeni alan 1393 gönderinin altındaki 248 bin 483 yorumu analiz etti.
Türk kullanıcıların ya da yalnızca emoji içeren yorumların ayrıştırılmasının ardından geriye kalan 145 bin 751 yorum incelendi. Elde edilen sonuçlar, yorumların yüzde 96.7’sinin olumlu olduğunu gösteriyor. En çok tartışılan konu, kedilerin sevimliliğinin ötesinde, Türklerin kedilere olan sevgisi oldu. Araştırmaya göre, bu durum, planlanmış bir stratejiden ziyade, kedileri seven yabancı turistlerin paylaşımları sayesinde kendiliğinden gelişmiştir. Akademisyenler, İstanbul’daki kedileri “Türkiye’nin ve İstanbul’un gayriresmi turizm elçileri” olarak nitelendiriyorlar.
Kartpostaldan müzeye
Bu noktaya ulaşmanın hikayesini en iyi Fatih Dağlı anlatıyor. Dağlı, Galata’da İstanbul’un iki kedi müzesinden biri olan Cat Museum Istanbul’un kurucusu ve yaratıcı yönetmeni. İstanbul kedilerinin ün kazanmasını kendi gözünden şöyle anlatıyor: “Uzun yıllardır turizm sektöründeyim. Hem rehberlik yapıyorum hem de Galip Dede Caddesi’ndeki mağazamla esnaflık yapıyorum. Kedilerle olan ilişkimin başlangıcı mağazacılıkla başladı. Mağazada sürekli sokak kedilerini beslemeye başladık. O dönemlerde bile turistler kedileri görüp fotoğraf çekiyordu. Hatta sadece kedilerin değil, onların mama ve su kaplarını bile fotoğraflıyorlardı. Bu durum müze fikrinin doğmasına vesile oldu. Amacım, İstanbul’un kedilerini kültürel bir öge haline getirmekti. Müzeyi kendi kaynaklarımla Ocak 2024’te açtım. O tarihten beri ‘Hafta sonu kedileri görmek için geldik’ diyen insanlarla karşılaşıyorum.”
Müzeye gelen ziyaretçiler arasında ilginç hikayeler de var. Örneğin, yakın zamanda müzeye gelen bir çift, kız arkadaşına kedileri çok sevdiği için sürpriz bir tatil planlamış. Avusturya’dan yalnızca kedileri görmek üzere gelmişler. Bu, geleneksel turizm anlayışından oldukça farklı bir durum. Ayrıca bu durum, ziyaretçileri sabit bir mekandan ziyade, şehrin sokaklarını keşfetmeye yönlendiriyor. Müzenin ortalama günlük ziyaretçi sayısı 200-250 arasında değişiyor. Planları, öncelikle ayakta kalmak. Şu an 75’ten fazla sanat eseri sergileniyor. Müzeye giriş ücretsiz, ancak operasyon büyüdükçe ücretli hale gelecek. Yaratılacak mali değer, sokak hayvanları yararına aktarılacak.”
Dünyaya sosyal medya tanıttı
Beşiktaş Kedi Müzesi’nin yöneticisi Şeref Özsoy, müzenin Sunay Akın’ın 15 yıl boyunca topladığı bir koleksiyondan oluştuğunu belirtiyor: “Oyuncak Müzesi dışında farklı konsept müzeleri de oluşturuyoruz. Kedi müzesi için Beşiktaş Belediyesi ile 2020 yılında görüşmelere başladık ve 4 Ekim 2023’te müzeyi açtık. Hafta içleri saat 09:00’dan 17:00’ye kadar açığız. Açık olduğumuz günlerde ortalama 150-200 ziyaretçiyi ağırlıyoruz. Amacımız kediler üzerinden doğa, çevre ve hayvan koruma bilincini aşılamak.”
Kedilerin tercih edilme sebebi, çocukluk döneminden itibaren en çok bilinen sembollerden biri olmalarından kaynaklanıyor. Kedilerin popülaritesinin iki boyutu mevcut. Birincisi, kediler tarih boyunca toplumumuzda yer almış hayvanlar. Osmanlı döneminde “mancacı” adı verilen kişiler, sokak hayvanlarını beslerdi. Ancak sosyal medyanın etkisiyle kediler, yurt dışındaki ziyaretçiler için daha görünür hale geldi. Şu anda İstanbul kedilerine yönelik turizmin başlı başına bir dal olduğunu düşünmüyorum; ancak İstanbul’a gelen turistlerin önemli bir kısmı, “Böyle bir şey varken görmek lazım” diyerek geliyor gibi görünüyor.”
“İstanbul’u görmek zorunda hissettim”
Bir yabancının gözünden Catstanbul nasıl görünüyor? Almanya’da yaşayan fotoğraf sanatçısı Nils Jacobi, Instagram’da 1.1 milyon takipçiye sahip. Kendini “kedi fotoğrafçısı” olarak tanımlayan Jacobi, sadece kedileri fotoğraflamak amacıyla İstanbul’a geldi. 17 Haziran’da paylaştığı video, Instagram’da 800 bini aşkın beğeni aldı.
<



