Fransa’daki lise öğrencilerinin aşırı kalabalık sınıflar ve öğretmen eksikliği gibi sorunlara dikkat çekmek için düzenlediği protestolar, ülke genelindeki gençlerin yaşam maliyetlerindeki artışa karşı duyduğu öfkeyle geniş bir hareket haline dönüştü.
Bu protestolar yalnızca Fransa ile sınırlı kalmadı; İtalya, Portekiz, İspanya, Arnavutluk, Belçika ve Yunanistan gibi ülkelerde de on binlerce genç, barınma krizi, artan yaşam giderleri ve aksayan kamu hizmetlerine karşı sokaklara döküldü.
Sokağa çıkan gençler, çoğunlukla ebeveynlerinden daha iyi bir gelecek umudunun kalmadığını ifade ediyor. Protestolarının hedefinde ise Avrupa’nın çeşitli siyasi figürleri var. Fransa ve Portekiz’deki eylemciler Emmanuel Macron ve Luis Montenegro’nun merkez sağ hükümetlerini, İtalya’dakiler Giorgia Meloni’nin sağ iktidarını, İspanya’dakiler ise Pedro Sanchez’in sol hükümetini eleştiriyor.
Bu ülkelerin hükümetleri farklı politikalar izlese de, artan yaşam maliyetleri nedeniyle yükselen öfkenin ortak hedefi durumundalar. Al Jazeera’nın yaptığı bir inceleme, Fransa, İtalya, İspanya ve Portekiz’deki fiyat artışlarını 26 yıl öncesiyle karşılaştırarak, Avrupa’daki protesto dalgasının nedenlerini ortaya koyuyor.
Fransa, İtalya, İspanya ve Portekiz 2000’e kıyasla ne kadar pahalı?
Avrupa Birliği’nin istatistik kurumu Eurostat’a göre, Fransa, İtalya, İspanya ve Portekiz’de gıda, enerji, ulaşım ve faturalar gibi temel yaşam giderleri 2000 yılından bu yana yüzde 59 ile yüzde 78 arasında bir artış göstermiştir.
Eurostat tarafından hazırlanan Uyumlaştırılmış Tüketici Fiyatları Endeksi (HICP), günlük hayatta kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişimleri ölçmek için kullanılan resmi bir gösterge niteliği taşımaktadır.
Bu süreçte en yüksek fiyat artışı İspanya’da yaşanmış olup, bu ülkeyi yüzde 71 ile Portekiz, yüzde 68 ile İtalya ve yüzde 59 ile Fransa izlemektedir.
Bu verilere göre, 2000 yılında 100 euro olan bir mal veya hizmet sepetinin bugünkü maliyeti İspanya’da yaklaşık 178 euro, Portekiz’de 171 euro, İtalya’da 168 euro ve Fransa’da 159 euroya çıkmıştır.
Fiyatlar, bu dönemde yıllık ortalama yüzde 2 artış gösterirken, 2022 yılında önemli bir sıçrama yaşandı. Bu yıl, yıllık enflasyon İtalya’da yüzde 8,7, İspanya’da yüzde 8,3, Portekiz’de yüzde 8,1 ve Fransa’da yüzde 5,9 olarak kaydedildi. Böylece dört ülkede de 2000 yılından bu yana görülen en yüksek enflasyon oranları ortaya çıktı.
Bu keskin artışın en önemli nedeni, Ukrayna savaşı olarak öne çıkıyor. 2021-2023 yılları arasında dört ülkede fiyatlar yüzde 12 ila 15 arasında artış gösterdi. Ücret artışları ise enflasyonun gerisinde kaldı. Enflasyonun yavaşlaması, fiyatların eski seviyelerine dönmesi anlamına gelmediği için, birçok hane hala hayat pahalılığının yarattığı ekonomik baskıyı hissetmekte.
Peki ya maaşlar?
Enflasyonun etkisi göz önüne alındığında, İtalya’da tam zamanlı çalışanların ortalama reel ücretleri 2000-2025 yılları arasında yaklaşık yüzde 5 azalmıştır.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından sağlanan Eurostat fiyat endeksine göre, aynı dönemde reel ücretler İspanya’da yüzde 7, Fransa’da yüzde 11 ve Portekiz’de yüzde 20 artış göstermiştir.
Genç nüfus üzerindeki istihdam sorunları ise baskıyı artırmaktadır.
Madrid’de görevli gazeteci Jaime Velazquez, Al Jazeera’nın Inside Story programında yaptığı açıklamada, İspanya’da yaratılan yeni istihdamın çoğunun turizm ve hizmet sektörlerinde yoğunlaştığını, bu işlerin genellikle mevsimlik ve düşük ücretli olduğunu belirtti.
The European Correspondent’ın kurucu ortağı ve genel yayın yönetmeni Julius Fintelmann, nüfusu yaşlanan toplumlarda genç çalışanların iş fırsatlarının giderek daraldığını vurguladı. Fintelmann, yüksek gelirli ülkelerde yaşlı ve genç çalışanlar arasındaki ücret farkının yıllardır genişlediğine dikkat çekerek, her yeni neslin bir öncekinden daha iyi yaşam koşullarına sahip olacağı beklentisinin artık geçerliliğini yitirdiğini ifade etti.
Konut fiyatları ne kadar arttı?
2000 yılından bu yana gözlemlenen dört ülkede de konut sahibi olmanın zorluğu artmıştır.
OECD’nin konut fiyatlarının gelire oranını gösteren endeksi, konut fiyatlarının gelir seviyesine kıyasla nasıl değiştiğini gözler önüne sermektedir. Konut fiyatlarının gelirlerden daha hızlı artması, bu oranın yükselmesine ve konut sahibi olmanın ortalama olarak daha zor hale gelmesine neden olmaktadır.
İspanya’da konut fiyatlarının gelire oranında en büyük artış yaşanmıştır. Ülkede bu oran, 2008 küresel finans krizinin ardından keskin bir düşüş göstermesine rağmen, 2000 yılına kıyasla yüzde 56 daha yüksek seviyelerde bulunmaktadır.
Fransa’da ise konut fiyatlarının gelire oranı 2000 yılına göre yüzde 39 artmıştır. Ancak, 2022’de ulaşılan zirvenin ardından sınırlı bir düşüş yaşanmıştır.
İtalya, diğer üç ülkeden farklılık göstererek, konut fiyatlarının genel olarak gelirlerle aynı hızda arttığı bir profil çizmektedir. Bu ülkede fiyat-gelir oranı 2000 yılına göre yalnızca yüzde 5 oranında yükselmiştir.
Son yıllarda en dikkat çekici değişim ise Portekiz’de görülmüştür. Bu ülkede, konut fiyatlarının gelire oranı 2000 yılından itibaren 15 yıl boyunca devamlı olarak azalmış ve konutların gelir düzeyine kıyasla daha erişilebilir hale gelmesine yol açmıştır. Ancak 2015 yılından itibaren bu trend tersine dönmüş ve konut fiyatlarının gelire oranı yüzde 67 artmıştır.
Kaynak: Gazete Oksijen




