


Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Diyarbakır’ın Ergani ilçesindeki Çayönü Tepesi’nde gerçekleştirilen 2026 yılı kazıları kapsamında ortaya çıkan madencilik işliğine dair önemli açıklamalarda bulundu.
Bakan Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, Çayönü Tepesi’nde insanlık tarihinin en eski üretim teknolojilerine ışık tutan bir keşfin daha gün yüzüne çıkarıldığını duyurdu. M.Ö. 6900–6800 yıllarına tarihlenen yaklaşık 5 metrekarelik bir madencilik işliğinin keşfedildiğini bildirdi.
Keşfedilen işlikte ham ve yarı işlenmiş malakitler, işlenmiş malakit örnekleri, bakır boncuklar ve bakır nesnelerin yanı sıra taş döşemeli bir çalışma alanının tespit edildiğini belirten Ersoy, Çayönü’ndeki bakır ve malakit kullanımının izlerinin M.Ö. 9100’lere kadar uzandığını vurguladı.
Ersoy, “Bu yeni keşif, burada madencilik geleneğinin yaklaşık 2 bin yıl boyunca sürdüğünü ve belirli çalışma alanlarında uzmanlaşmış üretim faaliyetlerinin gerçekleştirildiğini ortaya koyuyor.” şeklinde konuştu.
Çayönü Tepesi’nde süren bilimsel kazıların, yerleşik yaşamdan tarıma, mimariden zanaat uzmanlaşmasına kadar birçok büyük dönüşümün izlerini taşıdığını ifade eden Ersoy, geçmişin izlerini geleceğe taşımaya devam ettiklerini söyledi.
5 Metrekarelik Üretim Alanı Bütüncül Olarak Ortaya Çıkarıldı
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığında yürütülen kazılarda, madencilik işliği yerleşmenin batı kesiminde açığa çıkarıldı.
Yaklaşık 5 metrekarelik alanı kapsayan işliğin çevresinde en az 6 dikme deliği bulunurken, merkezinde taş döşemeli bir çalışma alanı tespit edildi. Bu dikme delikleri, çalışma alanının üzerinin bir gölgelikle örtülmüş olabileceğini ve üretim mekânının bilinçli bir şekilde düzenlendiğini gösteriyor.
İşliğin merkezinde 18, işlik ve yakın çevresinde ise yaklaşık 24-25 malakit örneği bulundu. Daha geniş çalışma alanındaki malakit ve bakır buluntularının sayısının ise yaklaşık 42’ye ulaştığı bildirildi.
Buluntular arasında ham malakit parçalarının yanı sıra yarı işlenmiş ve işlenmiş malakitler, bakır boncuklar ve çeşitli bakır nesneler yer aldı.
Ham Maddeden İşlenmiş Ürüne Üretimin İzleri
Buluntuların ham maddeden yarı mamul ve işlenmiş ürüne kadar farklı üretim aşamalarını temsil etmesi, Çayönü Tepesi’nde madenciliğin yalnızca ham madde temini veya kullanımından ibaret olmadığını ortaya koydu.
Yeni veriler, uzmanlaşmış üretim faaliyetlerinin belirli çalışma alanlarında gerçekleştirildiğini de göstermektedir. Çayönü’nde bakır ve malakit kullanımının izleri M.Ö. 9100’lere kadar uzanırken, M.Ö. 6900–6800’e tarihlenen yeni işlik, bu geleneğin yaklaşık 2 bin yıl boyunca sürdüğünü gösteren önemli bir arkeolojik veri niteliği taşıyor.
Çayönü’nün Kültürel Sürekliliğine Yeni Veriler
2026 yılı kazıları, yerleşmenin kültürel sürekliliğine dair yeni veriler de sunmaktadır. Batı alandaki çalışmalarda, Çanak Çömlekli Neolitik Dönem’in erken aşamalarından Proto-Hassuna kültürüne ait nitelikli çanak çömlekler tespit edilmiştir.
Yaklaşık M.Ö. 6800–6600 yıllarına tarihlenen buluntuların kesin kronolojisinin, devam eden Karbon-14 ve diğer arkeometrik analizlerle daha ayrıntılı bir şekilde ortaya konulması planlanmaktadır.
Üretim alanının mimari olarak tanımlanabilmesi, ham madde ile farklı üretim aşamalarındaki malzemelerin aynı bağlamda ele geçirilmesi ve işliğin bütüncül olarak belgelenebilmesi nedeniyle bu keşif, 2026 yılı Çayönü Tepesi kazı sezonunun en önemli buluntularından biri olarak değerlendirilmektedir.




