Çorum’un Boğazkale ilçesindeki Boğazköy/Hattuşa Örenyeri’nde gerçekleştirilen kazılarda, dünya diplomasi tarihinin en önemli belgelerinden biri olan Kadeş Barış Antlaşması’na ait yeni bir tablet parçası ortaya çıkarıldı. Hitit kral sarayının yer aldığı Büyükkale’de keşfedilen bu parçanın, antlaşmanın Akadça çivi yazılı nüshalarından birinin ön yüzüne ait olduğu bilimsel incelemeler neticesinde belirlendi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, bu önemli keşfi sosyal medya hesabından paylaşarak Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü yerine vurgu yaptı.
“İnsan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğumuzu hatırlatıyor”
Bakan Ersoy, yeni tablet parçasının bir ülkeden diğerine sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen maddeleri içerdiğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:
“Evlerin tahrip edilmemesine dair ifadeler, binlerce yıl öncesinden günümüze güçlü bir mesaj taşımaktadır. 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde kamuoyuyla paylaştığımız bu değerli buluş, Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü yerini bir kez daha gözler önüne seriyor.”
Ersoy, paylaşımında Filistin’de yaşanan olaylara da değinerek, “Binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşan bu miras, insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Filistinli kardeşlerimiz başta olmak üzere, tüm insanların güven içerisinde, barış ve huzurla yaşayacağı bir gelecek diliyoruz.” şeklinde bir değerlendirmede bulundu.
Keşifte emeği geçen kazı ekibini ve bilim insanlarını da tebrik etti.
Bir yıl süren incelemeyle belirlendi
Tablet parçası, Büyükkale’deki “E” binası yakınlarında bulundu. Korunmuş bir yüzü olan çivi yazılı bu parça, yaklaşık bir yıl süresince detaylı bilimsel incelemelere tabi tutuldu.
Yapılan çalışmalar sonucunda, parçanın Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında gerçekleşen Kadeş Barış Antlaşması’nın bir nüshasına ait olduğu tespit edildi.
Yeni buluntuda, antlaşmanın 12–20. maddelerinde yer alan, iki tarafın ülkelerinden kaçan ve diğer ülkeye sığınan insanlara yönelik muameleye dair hükümlere ait satırlar bulunmaktadır. Kırık ve eksik bölümlere sahip olan metnin okunabilen kısımlarında Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan kişilerden söz edilirken, evlerin tahrip edilmemesine dair ifadeler de yer alıyor.
Antlaşmanın Hattuşa’daki izlerine yeni bir parça eklendi
Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni, Mısır’daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlenmiştir. Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa’daki ilk dönem kazılarında, 1906–1912 yılları arasında gün yüzüne çıkarılmıştır.
Daha önce bulunan parçalar, İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında yer almaktadır.
Yeni keşif, antlaşmanın Hattuşa’daki kil tablet nüshalarının tamamlanmasına yönelik çalışmalara önemli bir katkı sağlamaktadır. Büyükkale’de sürdürülen kazılarda, antlaşmanın eksik kalan diğer parçalarının da bulunması hedeflenmektedir.




