Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Akdeniz’de artan mikroplastik kirliliğini atıkların taşınım yolları ve deniz ortamındaki etkileriyle birlikte havza ölçeğinde inceliyor. Seyhan, Ceyhan, Göksu ve Asi nehirleri, bu atıkların denize taşınmasında önemli taşıyıcı güzergahlar olarak öne çıkıyor. 2026 yılında yaşanan yoğun yağışlar ve taşkınların, barajlardan yapılan kontrollü su bırakımlarıyla birlikte nehirler ve dere yataklarındaki atıkları denize daha hızlı ulaştıracağı öngörülüyor.

AKDENİZ’DE İZLEME ALANLARI GENİŞLETİLDİ
Bu bulgular doğrultusunda, Bakanlığın Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Programı çerçevesinde 428 noktada düzenli deniz izleme faaliyetleri gerçekleştiriliyor. Bu yıl, Akdeniz’deki izleme kapasitesi güçlendirilerek, Asi Nehri ağzından Antalya’ya kadar olan Doğu ve Orta Akdeniz kıyı şeridi, 7 yeni mikroplastik ölçüm istasyonu ile kapsama alınmıştır.
DENİZDE MİKROPLASTİK VARLIĞI TESPİT EDİLDİ
Son izleme seferinde, Seyhan Nehri ağzı ile Taşucu arasında deniz yüzeyinde mikroplastik varlığı tespit edilmiştir. Bu durum üzerine, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un talimatıyla, merkez denetim ekipleri ve mobil su ile atık su laboratuvarları bölgeye gönderilmiştir. 1 Temmuz itibarıyla Adana, Antalya, Hatay, Mersin, Gaziantep ve Muğla’da kirletici özellik taşıyan plastik ve atık geri dönüşüm tesisleri ile atık su arıtma tesislerinde eş zamanlı denetimlere başlanmıştır. İlk etapta gerçekleştirilen 604 denetimde, Adana Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) Seyhan Atıksu Arıtma Tesisi de dahil olmak üzere 52 tesise toplam 118 milyon 211 bin TL idari ceza uygulanmıştır. Ayrıca, 19 tesisin faaliyetinin durdurulmasına karar verilmiştir.
MÜSİLAJ TEMİZLİĞİNDE KULLANILAN DENİZ SÜPÜRGELERİ AKDENİZ’DE
Bakanlık, Akdeniz Bölgesi’nde denetimlerini sürdürürken, Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Programı çerçevesinde mikroplastik kirliliği tespit edilen alanlarda deniz yüzeyinde temizlik çalışmaları yürütmektedir. Bu kapsamda, Marmara’da müsilaj temizliğinde kullanılan ve başarılı sonuçlar veren deniz süpürgeleri, 27 Temmuz’da bölgeye sevk edilmiştir. Türkiye Çevre Ajansı’nın (TÜÇA) Deria Deniz Süpürgesi, deniz yüzeyindeki plastik parçaları, ambalaj atıkları, köpük, odunsu materyaller ve diğer yüzer katı atıkları toplayarak kontrollü bir şekilde deniz ortamından uzaklaştırmaya başlamıştır. Deria Deniz Süpürgesi, ilk 10 günde toplam 27 metreküp atığı denizden toplamıştır. Antalya’daki müdahale kapasitesinin artırılması amacıyla ikinci deniz süpürgesi de bugün itibarıyla bölgedeki görevine başlayacaktır.
DENİZ SÜPÜRGESİ
Deniz süpürgesi olarak görev yapan bu özel amaçlı deniz aracı, deniz yüzeyinde bulunan başta plastik atıklar olmak üzere çeşitli yüzer katı atıkları toplamakta ve deniz ortamından uzaklaştırmaktadır. Toplanan atıklar, denizden kontrollü bir şekilde alınarak ilgili atık yönetimi süreçlerine yönlendirilmektedir. Deniz süpürgeleri, özellikle plastik parçaları, ambalaj atıkları, köpük ve benzeri yüzer malzemeleri, odunsu materyalleri ve bitkisel kökenli yüzer atıkları toplama yeteneğine sahiptir.
SON 5 YILDA GERİ DÖNÜŞÜM TESİSLERİNE 2,3 MİLYAR LİRA CEZA
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED), İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü son 5 yıl içerisinde atık bertaraf ve geri dönüşüm tesislerinde toplam 43 bin 96 çevre denetimi gerçekleştirmiş, 2 milyar 300 milyon TL’yi aşan idari para cezası uygulamış ve 323 tesisin faaliyeti durdurulmuştur.
AKDENİZ’İN KİRLİLİK KAYNAKLARI
Akdeniz’deki kirliliğin büyük bir kısmının kara kaynaklı olduğu belirtilmektedir. Yerleşim alanlarından çevreye bırakılan kentsel atıklar, plastik üretim ve geri dönüşüm süreçlerinden kaynaklanan kayıplar, başta Çukurova olmak üzere sera örtüleri, sulama ekipmanları ve zirai ambalajlardan kaynaklanan tarımsal plastikler ile turizm, balıkçılık ve liman faaliyetleri, bu kirliliğin başlıca kaynakları arasında yer almaktadır. Kirliliğin önlenmesinde yerel yönetimler ile su ve kanalizasyon idarelerine önemli görevler düşmektedir. Etkin katı atık toplama ve bertarafı, atık su arıtma tesislerinin mevzuata uygun şekilde işletilmesi ve yağmur suyu ile drenaj hatlarının atık taşınımına yol açmayacak şekilde yönetilmesi, bu idarelerin yerine getirmesi gereken temel çevresel yükümlülüklerindendir.




