



Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde düzenlenen basın toplantısında, ABD’den iade edilen 100 kültür varlığının tanıtımını gerçekleştirdi. Toplantıya, Manhattan Bölge Savcı Yardımcısı Matthew Bogdanos ile diğer davetliler de katıldı. Konuşmaların ardından Bakan Ersoy ve Bogdanos, sergi alanını gezerek eserler hakkında bilgi aldı ve birlikte fotoğraf çektirdi.
‘ESERLERİN SATIŞI DURDURULARAK TÜRKİYE’YE İADELERİ SAĞLANMIŞTIR’
Bakan Ersoy, “Bugün burada, kültürel mirasımızın korunması adına uzun yıllardır gerçekleştirdiğimiz çalışmaların önemli iki sonucunu halkımızla paylaşmanın mutluluğunu yaşıyoruz. Bir yandan Amerika Birleşik Devletleri’nden iade edilen 100 kültür varlığımızı topraklarımızla buluştururken, diğer yandan Boubon kökenli eserleri bir araya getiren sergimizin açılışını yapıyoruz. Bakanlığımızın, Manhattan Bölge Savcılığı ve Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi HSI ile kurduğu güvene dayalı işbirliği, Anadolu’nun farklı dönemlerinden eserlerin ait olduğu topraklara geri dönmesini sağladı. Bazı eserlerin satış aşamasındayken tespit edilmesi, bu işbirliğinin sahadaki etkisini göstermektedir. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bir müzayede evinin, Mayıs 2026 tarihli müzayedesinde Anadolu kökenli eserleri satışa sunacağını belirlemesi üzerine, bakanlığımız hemen harekete geçerek, bilimsel veri ve belgelerimizi paylaşmış; eserlerin satışı durdurularak Türkiye’ye iadeleri gerçekleştirilmiştir. İade kapsamındaki 100 parça arasında önemli bir grup, Tokat ili Erbaa ilçesindeki Horoztepe kökenli 40 eserdir. M.Ö. 2300-2000 yıllarına tarihlenen bu eserler, Erken Tunç Çağı Anadolu’sunun gelişmiş metal işçiliğini yansıtan törensel müzik aletlerinden silahlara ve metal kaplara kadar çeşitlilik göstermektedir. Kazı buluntularının karşılaştırılmasıyla elde edilen veriler, eserlerin yurtdışına çıkarılma süreçlerine ışık tutan belgelerle desteklendi. Yaklaşık 70 yıl sonra gerçekleşen bu dönüş, ancak bu belgelerin birlikte değerlendirilmesiyle mümkün olmuştur” dedi.
‘HER BİR PARÇA BİZE KARARLILIĞIN BİRLEŞTİRİCİ GÜCÜNÜ ANLATACAK’
Bakan Ersoy, “İade edilen ikinci eser grubumuz, Burdur ili Düver Köyü kökenli 44 pişmiş toprak mimari levhadan oluşmaktadır. Bu eserler M.Ö. 6. yüzyıla, yaklaşık M.Ö. 700-480 yılları arasındaki Arkaik Dönem’e tarihleniyor. Bu parçaların bezemeleri, biçimleri ve üslupları bilinen örneklerle karşılaştırıldı; arşiv ve koleksiyon kayıtlarıyla dağılışları izlendi. 2022 yılında ABD’den, 2024 yılında Danimarka’dan ve 2025 yılında Virginia Güzel Sanatlar Müzesinden sağladığımız iadelerin ardından, bugün de J. Paul Getty Müzesindeki bu grubu ülkemize kazandırmış olduk. Bu eserleri, İstanbul Arkeoloji Müzeleri koleksiyonlarındaki parçalarla bir araya getireceğimiz bir proje kapsamında sergileyeceğiz. Her bir parça, geçmişte yaşanan yağmayı hatırlatırken, aynı zamanda kararlılığın birleştirici gücünü de simgeleyecek. Aphrodisias Antik Kenti’ne ait bir portre örneği, Bakanlığımız uzmanları tarafından arşiv belgeleriyle karşılaştırılarak incelendi ve portrenin kentle olan bağlantısı belirlendi. 1976 yılında savcımızın tespit ettiği durum, yıllar sonra Aphrodisias kökenli eserlerimize yönelik haklarımızı savunmamıza önemli bir zemin oluşturdu. Arkeolojik verilerle birlikte değerlendirilen bu belgeler, eserin izlediği yolun aydınlatılmasına ve iade talebimizin somut kanıtlarla desteklenmesine önemli katkılarda bulundu. Ayrıca, iade edilen 100 eser arasında tiyatro maskları ve tanrıça heykelcikleri gibi özel parçalar da bulunmaktadır. Artık hepsi, ait olduğu topraklarda, doğup geliştiği kültürün diğer unsurlarıyla bir arada” şeklinde konuştu.
‘HAKLININ VE ADALETİN DE SESİ OLDULAR’
Ersoy, “Bugünkü programımızın ikinci ayağını oluşturan ‘Kaçış Yok: Boubon’ sergisi, tarihi eser kaçakçılığına karşı kararlılıkla sürdürdüğümüz mücadelenin sonuçlarını, onlarca yıla yayılan özel bir örnekle gözler önüne seriyor. Burdur ili Gölhisar ilçesinde yer alan Boubon Antik Kenti’ndeki bronz heykeller, 1960’lı yıllardaki kaçak kazılarla yurtdışına çıkarıldı. Bu heykellerin parçaları, farklı ülkelerde ve koleksiyonlarda karşımıza çıktı. Burada, insan boyutunu aşan anıtsal bronz heykellerden söz ediyoruz. Bronz, o dönemin değerli malzemelerinden biriydi ve heykellerin eritilerek metalinin tekrar kullanılmasına yönelik girişimler, bu eserlerin günümüze ulaşmasının önündeki en büyük engellerden biri olmuştur. Boubon, nadir heykelleri bir topluluk olarak, yazıtlı kaideleri ve ait oldukları yapıyla birlikte araştırma imkânı sunması açısından istisnai bir konumda. Bütünsel kaybın, tek tek heykellerin kaybından çok daha büyük olduğunu görmekteyiz. Biz, topraktan yalnızca bir eser çıkarmıyoruz; insanlık tarihine dair bilgiyi, onu anlamlı kılan çevresiyle birlikte korumaya çalışıyoruz. Bilimsel bilginin bütünlüğüne karşı sorumluluğumuz burada başlıyor. Bakanlığımız uzmanlarının yürüttüğü arşiv ve literatür çalışmaları sayesinde eski bir fotoğraf ya da bir mektup yıllar sonra bir eserin ait olduğu yeri gösterebiliyor. Bugünkü iadelerin arkasında, bu belgeler arasındaki ilişkileri sabırla kuran insanların emeği bulunmaktadır. Bu sergi, Bogdanos ve ekibinin kültür varlıklarının iadesi konusundaki dünya görüşünü değiştirdiğinin önemli bir göstergesidir. Onlar, yalnızca eserleri ait oldukları topraklara yeniden kazandırmakla kalmadı; haklının ve adaletin sesi oldular” ifadelerini kullandı.




