Hayati ARIGAN
Türkiye Yatçılık ve Brokerler Birliği (TYBA) Başkanı Serhan Cengiz, Marmaris’te gerçekleştirilen TYBA Charter Show etkinliğinde Türk yat turizminin ekonomik katkılarını, sektörün rekabet kaybını ve çözüm bekleyen yapısal sorunları ele aldı. DÜNYA’ya verdiği demeçte, Türkiye’nin Akdeniz bölgesindeki payının yüzde 5-7 seviyelerinde kaldığını belirtirken, “Teşvikler ve düzenlemeler iyileştirilirse, bu oranı 2-3 yıl içinde katlayabiliriz” ifadelerini kullandı.
Bu yıl Marmaris’teki Muttaş Marmaris Marina’nın ev sahipliğinde düzenlenen TYBA Charter Show, Türk Rivierası’nın en büyük yat kiralama organizasyonlarından biri haline geldi. Fuar kapsamında 53 yat sergilendi ve etkinliğe 24 farklı ülkeden broker, acente ve sektör profesyoneli katılım gösterdi.
TYBA Başkanı Cengiz, Türkiye’nin yat turizminde sahip olduğu potansiyele rağmen Akdeniz’de hak ettiği payı alamadığını ifade etti. Yunanistan’ın yüzde 35, Hırvatistan’ın yüzde 25, İtalya ve Fransa’nın ise yüzde 15-20 oranında pay aldığını vurgulayan Cengiz, Türkiye’nin bu alandaki oranının neden bu kadar düşük olduğunu sorguladı. “En uzun sezon bizde, en sıcak deniz bizde” dedi.
“Sorun algı, teşvik ve regülasyon”
Cengiz, sektörün temel sorunlarının teşvik eksikliği, yüksek maliyetler ve yanlış algılama olduğunu belirtti. Türkiye’de yat turizminin hala ‘lüks tüketim’ olarak görüldüğünü ifade etti. “Yat denince insanların aklına eski Türk filmlerindeki zenginlerin yatları geliyor. Oysa biz butik otel işletiyoruz,” diyen Cengiz, orta gelir grubundaki ailelerin de tekne tatiline ulaşabileceğini dile getirdi. 12 kişilik teknelerde ailelerin birleşerek otel tatiline yakın maliyetlerle mavi yolculuk yapabildiğini belirten Cengiz, sektörün yalnızca üst gelir grubuna hitap ettiği algısının kırılması gerektiğini vurguladı.
Cengiz, Türkiye’nin rekabet gücünü kaybetmesinin en önemli nedenlerinden birinin vergi politikaları olduğunu ifade etti. Rakip ülkelerde yat turizmine özel teşvikler uygulandığını anlatan Cengiz, “Yunanistan’da genel KDV oranı yüzde 24 olmasına rağmen, yat turizminde bu oran yüzde 12, bazı durumlarda ise yüzde 5.8’e kadar düşüyor. Hırvatistan’da ise genel KDV yüzde 25 iken, yatçılıkta yüzde 13 uygulanıyor,” dedi.
Türkiye’de ticari yatların ‘konaklama tesisi’ statüsünde faaliyet göstermesine rağmen yüzde 20 KDV ödendiğine dikkat çeken Cengiz, “Karasal turizmde konaklama KDV’si yüzde 10, bize ise yüzde 20 uygulanıyor. Verilen ÖTV’siz yakıt desteği de artık rekabet avantajı yaratmıyor,” şeklinde konuştu.
“3B sorunu: Barınma, bağlama, bakım”
Cengiz, marina ve altyapı maliyetlerinin sektör üzerindeki baskısını da gündeme getirerek, “Barınma pahalı, bağlama pahalı, bakım-onarım pahalı. İş gücü ve yeme içme maliyetleri de yükseldi. Bastırılmış kur politikası nedeniyle döviz kazanan sektörler ciddi baskı altında,” dedi. Türkiye’nin bir ‘deniz ülkesi’ olmasına rağmen, deniz turizmine yeterli stratejik destek verilmediğini belirten Cengiz, yat turizminin ekonomi politikalarının merkezine alınması gerektiğini ifade etti.
Türk yat turizminin kısa sürede büyük bir sıçrama yapabilecek kapasiteye sahip olduğunu dile getiren Cengiz, doğru teşviklerle Akdeniz pazarındaki payın birkaç yıl içinde yüzde 10 seviyesine çıkabileceğini belirtti. “Coğrafya kader ama elimizde dünyanın en güçlü mavi yolculuk miraslarından biri var,” diyen Cengiz, Cevat Şakir Kabaağaçlı ile başlayan mavi yolculuk kültürünün bugün dünya çapında önemli bir turizm markasına dönüştüğünü kaydetti.
Cengiz ayrıca Türkiye’nin yalnızca deniz turizmi değil, kültür turizmi açısından da güçlü bir destinasyon olduğuna dikkat çekerek, yüksek gelir grubundaki turistlerin yat tatili sırasında Kapadokya, Efes ve Pamukkale gibi destinasyonlara özel uçuşlarla taşındığını ifade etti.




