Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi Haliç Yerleşkesi’nde gerçekleştirilen ‘Küresel Ekonomik Dönüşüm Çağında Finansal Riskler ve Türkiye’nin Seçenekleri’ konulu Yükselen Türkiye Zirveleri programına katıldı. Bakan Şimşek’in yanı sıra Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi rektörü Nevzat Şimşek, akademisyenler ve öğrenciler de etkinliğe iştirak etti. Toplantının odak noktası, küresel ekonomideki dönüşüm süreci, artan finansal riskler ve Türkiye’nin bu süreçte uygulayabileceği politika seçenekleri oldu. Konuşmaların ardından katılımcılar toplu fotoğraf çektirdi.
‘İKİNCİ BİR ÇİN ŞOKU İLE KARŞI KARŞIYA OLDUĞUMUZ HUSUS’
Programda yaptığı konuşmada Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Dünya, daha önce hiç olmadığı kadar karmaşık bir belirsizlik süreciyle karşı karşıya. Bu belirsizliklerin bir kaynağı da jeopolitik riskler. Farklı bölgelerde değişik derecelerde kutuplaşmalar, çatışmalar ve gerginlikler yaşanmakta. Bu nedenle jeopolitik risk endeksi tarihi zirvelerde seyrediyor. Kısa vadede, İran, ABD ve İsrail arasındaki savaşla birlikte ciddi bir emtia fiyat şoku ile yüzleşmekteyiz. Savaşın beraberinde getirdiği geçici makroekonomik etkilerle birlikte küresel enflasyonda bir artış beklentisi doğmakta. Finansal koşullarda sıkılaşma riski söz konusu. Ayrıca, büyümede ivme kaybı yaşanabileceği konuşulmakta. Ancak bizim için önemli olan, ikinci bir Çin şoku ile karşı karşıya olduğumuzdur. Orta ve uzun vadeye baktığımızda, savaşlar ve jeopolitik gerginlikler artık yeni bir normal halini almış durumda. Dünyanın pek çok yerinde bu tür gerginlikler ve zaman zaman sıcak çatışmalara dönüşen durumlar maalesef günümüzdeki gerçeklikler arasında” ifadelerini kullandı.
‘DÜNYA BÜYÜK BİR BORÇ SORUNU İLE KARŞI KARŞIYA’
Şimşek, “Dünya büyük bir borç sorunu ile karşı karşıya. Uzun süre düşük seyreden faizler nedeniyle bu durum önemli bir sorun gibi görünmüyordu; fakat faizlerin yükselmesiyle birlikte bu sorun daha belirgin hale gelebilir. Bu yıl ve önümüzdeki dönem için emtia fiyatlarında bir düşüş öngörülüyordu, özellikle enerji fiyatlarında. Ancak bu savaşın etkisiyle fiyatlarda ciddi bir artış yaşanmakta. IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası kuruluşlar, senaryo analizi yapmaktan başka bir şey yapamadıklarını belirtiyor. Referans senaryolara göre, büyüme yavaşlayacak ve enflasyon geçici olarak yükselebilir. Ancak kötü senaryolar daha dramatik sonuçlar doğurabilir; zira küresel büyümenin yüzde 2’nin altına düşmesi resesyon anlamına gelebilir. Bu durum, dünya nüfus artışına oranla kişi başına gelirin gerilemesi anlamına geliyor. Bizim için önemli olan ticaret ortaklarımızdır. Geçen yıl 400 milyar doların üzerinde mal ve hizmet ihraç ettik. İhracatımızın yüzde 95’inin gittiği ülkelerde, geçen yıl büyüme yüzde 2.4 olarak gerçekleşti, bu da dünya büyümesinin bir puan altında. Bu yıl ise IMF’nin tahminlerine göre bu büyüme yüzde 1.6’ya gerileyecek ve bu durum, mal sattığımız ülkelerde talebin zayıflamasına neden olacak” şeklinde konuştu.
‘SAVAŞIN BERABERİNDE GETİRDİĞİ ÖNEMLİ ARZ ŞOKUYLA KARŞI KARŞIYAYIZ’
Bakan Şimşek, “Büyük bir trend ile karşı karşıyayız. Bu durum Türkiye için büyük bir fırsat sunuyor. Küresel savunma sanayi harcamalarının 2,6 trilyon dolardan 6,6 trilyon dolara çıkması bekleniyor. Türkiye, savunma sanayisinde güçlü bir altyapıya sahip ve bu durumu büyük bir fırsat olarak değerlendiriyoruz. Aynı zamanda, Türkiye’nin caydırıcılığını artıran önemli bir faktör olarak öne çıkmakta. Küresel ekonomi, kısa vadede savaşın getirdiği önemli arz şokuyla karşı karşıya. Bu durum, belirsizliği artırmakta. Orta ve uzun vadede, dünyanın karşı karşıya olduğu büyük meydan okumalara karşı ülkemizi doğru ve güçlü bir şekilde konumlandırıyoruz ve fırsat penceresinden olaylara bakıyoruz” ifadelerini kullandı.
‘ENFLASYONUN AŞAĞI YÖNLÜ DÜŞÜŞ TRENDİNDE BİR DEĞİŞİKLİK OLMAYACAK’
Bakan Şimşek, “Enflasyon 2022’de Ekim ayında yüzde 85 ile zirveye ulaştı ve yılı yüzde 64 ile kapattı. 2023 yılında enflasyonu yüzde 65’te tutmayı başardık. Dezenflasyon süreci, 2024’te başlayarak yüzde 44 seviyesine gerilemiş durumda. Geçen yıl yüzde 31 olan enflasyon, şu anda da bu seviyelerde seyrediyor. Ancak son 1-2 aydaki gelişmeler geçici etkiler yaratabilir. Enflasyonun aşağı yönlü düşüş trendinde bir değişiklik olmayacağı kesin. Bu, önemli bir kazanım olarak değerlendirilmeli. Cari açık da ciddi bir düşüş trendindeydi, ancak geçen yıl altın ithalatı hariç yüzde 0.6 olarak kaydedildi. Cari açık, temel olarak düzelme sürecinde bulunuyor. Bu yıl, petrol şoku ve bölgedeki savaş nedeniyle cari açığın artması bekleniyor, ancak bu geçici bir durum. Son üç yılda dünya genelinde büyüme yaklaşık yüzde 3 ile yüzde 3.4 arasında gerçekleşti. Fakat ticaret ortaklarımızdaki büyüme yüzde 2 – 2.5 seviyelerinde. Bizim büyümemiz ise yüzde 4 civarında gerçekleşti.”
‘ENFLASYON 2,8-3,5 PUAN YÜKSEK OLABİLİR’
Bakan Şimşek, “Ekonomi programı hazırlanırken petrol fiyatlarının 60-65 dolar olacağı öngörülüyordu. Ancak şu anda fiyatların ortalaması Ocak-Nisan döneminde 82 dolar olarak belirlendi. Vadeli piyasaların gösterdiği yıllık ortalama ise 81 dolar. Eğer fiyat 80 dolar olursa, enflasyon baz senaryoya göre yaklaşık 2,8 – 3,5 puan yüksek olabilir. Fiyatlama davranışları bu noktada önemli bir etken. Cari işlemler dengesi, dış ticaret, turizm ve enerji fiyatlarının etkisi ile şekillenecek. Büyüme de bu durumdan etkilenerek 3,8 yerine 3 civarına düşebilir. Bütçe açığımızın ise 3,5 öngörülmesine karşın 4 civarında olabileceği tahmin ediliyor. Bahsi geçen senaryolar, petrol fiyatlarının yıl boyunca 80 dolar olması durumunda geçerli. Daha yüksek fiyatlar ise daha kötü sonuçlar doğurabilir. Ancak şu anda sadece senaryo analizi ile bu durumları değerlendirmek mümkün” dedi.
‘SAVUNMA SANAYİ BİZİM SANAYİMİZİN KURTULUŞ REÇETESİDİR’
Bakan Şimşek, “Savunma sanayi, Türkiye’nin sanayisinin kurtuluş reçetesidir. Türkiye, yeni bir sanayi devriminin eşiğindedir ve savunma sanayii bu dönüşümdeki kaldıraç görevini görecektir. Kötümser olmak yerine, bu dönemi fırsat olarak değerlendirmek gerekiyor. Yeşil dönüşüm, ideolojik bir saplantı değil; aksine, Türkiye’nin enerji ithalatına ödediği 1.1 trilyon doları azaltma amacı taşımaktadır. Bu rakam, dış borcumuzun iki katı. Dolayısıyla bu durumu azaltmak, ekonomi açısından kritik bir gereklilik. 1.1 trilyon dolarlık faturayı azaltmak için yeşil dönüşümü hızlandırmalıyız. Bu durumun ideoloji ile bir ilgisi yok” dedi.




