London School of Economics bünyesindeki Grantham Institute tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir araştırma, artan sıcaklıkların önümüzdeki 25 yıl içinde küresel gelirler üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini gösterdi. Çalışma, gerekli önlemler alınmadığı takdirde 2050 yılına kadar dünya genelinde kişi başına gelirde yüzde 3 ile yüzde 15 arasında bir düşüş yaşanabileceğini ortaya koyuyor.
Evrim Küçük’ün Ekonomim’de yayımladığı habere göre, raporda, küresel sıcaklıkların sanayi öncesi seviyelere kıyasla 2,2 ila 2,8 derece artacağı ve iklim değişikliğine uyum sağlamakta herhangi bir ilerleme kaydedilmeyeceği varsayımına dayanarak “kötümser senaryo” ele alınıyor. Bu çerçevede sıcak hava dalgaları, kuraklık, sel ve deniz seviyesindeki yükselişin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik etkilerinin de giderek arttığı ifade ediliyor. Tarım, balıkçılık ve turizm gibi doğal kaynaklara bağımlı sektörlerde yaşanacak kayıpların, şirket bilançolarından kamu bütçelerine kadar geniş bir etki alanı yaratacağı belirtiliyor.
Düşük gelirli ülkeler daha fazla etkilenecek
Araştırma, düşük ve alt orta gelirli ülkelerin iklim kaynaklı şoklardan daha fazla etkileneceğine dikkat çekiyor. Bu ülkelerde kişi başına gelir kaybının yüzde 8 ile yüzde 18 arasında olabileceği öngörülmekte. Rapora göre, iklim değişikliği yalnızca üretimi azaltmakla kalmıyor; aynı zamanda enflasyonu artırıyor, kamu harcamalarını yükseltiyor ve borçlanma maliyetlerini yukarı çekiyor. Afet sonrası yeniden inşa maliyetleri, altyapı hasarları ve verimlilik kayıpları, mali dengeler üzerinde baskı oluşturuyor.
Uzmanlar, kredi notları, kamu borcu ve büyüme tahminlerinin artık iklim riskinden bağımsız bir biçimde değerlendirilemeyeceğini vurguluyor.
Bugün yapılan 1 dolarlık yatırım, gelecekte 4 dolarlık kaybı önleyebilir
Raporda vurgulanan bir diğer önemli bulgu ise iklim değişikliğine karşı alınacak önlemlerin maliyetinin, hareketsiz kalmanın maliyetinden çok daha düşük olduğu. Buna göre, uyum yatırımlarının fayda-maliyet oranı ortalama 4’e 1 olarak hesaplanıyor. Yani, bugün yapılan her 1 dolarlık yatırımın, gelecekte 4 dolarlık kaybı önleyebileceği öngörülüyor. Sulama altyapısı, taşkın koruma sistemleri, erken uyarı mekanizmaları ve dayanıklı şehir planlaması, öncelikli yatırım alanları arasında yer alıyor.
1,5 derece hedefi neden kritik?
Paris Anlaşması, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi seviyelere kıyasla 1,5 derece ile sınırlamayı amaçlıyor. Ancak mevcut politikalar, yüzyıl sonuna kadar dünyanın yaklaşık 3 derece ısınabileceğine işaret ediyor. Bu fark, yalnızca çevresel etkiler açısından değil, ekonomik sonuçları itibarıyla da kritik bir öneme sahip. Uzmanlara göre bu sapma, küresel ölçekte trilyonlarca dolarlık gelir kaybı, artan afet maliyetleri ve üretim düşüşü anlamına geliyor.
Türkiye için ne anlama geliyor?
Türkiye gibi tarım, turizm ve kıyı ekonomilerinin güçlü olduğu ülkelerde iklim riski, doğrudan ekonomik büyüme riski olarak algılanıyor. Artan su stresi, sıklaşan sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve kıyı bölgelerinde deniz seviyesine bağlı baskılar, hem üretim hem de istihdam üzerinde olumsuz etkiler yaratıyor.
Uzmanlara göre, bu durum fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmakta. Bu nedenle iklim değişikliğine karşı yapılacak yatırımlar, yalnızca çevre politikası değil, aynı zamanda ekonomik güvenlik politikası olarak değerlendirilmeye başlanmıştır.




