Reuters, Küba’nın ana siyasi ve ekonomik merkezi olan Havana’nın çevresindeki kasaba ve mahallelerde, sokak satıcıları, özel sektör çalışanları, taksi şoförleri ve devlet memurları dahil 30’dan fazla kişiyle görüşmeler gerçekleştirdi.
Bu görüşmeler, özellikle giderek azalan yakıt teminine bağlı olarak mal ve hizmetlerin daha kıt ve pahalı hale gelmesiyle, halkın sınırlarına dayandığını gösteren bir tablo çiziyor.
Küba’nın kırsal bölgelerinin büyük bir kesimi için bu durum yeni bir olgu değil. Adanın zayıf ve eski elektrik üretim sistemi yıllardır yavaş yavaş çökme aşamasında ve insanlar saatlerce elektrik, internet veya su pompaları olmadan yaşamak zorunda kalıyor.
Ancak, 1950’lerden kalma arabalarla dolu ve renkli ama harabe durumdaki İspanyol sömürge mimarisiyle çevrili sahil başkenti, yakın zamana kadar daha iyi bir durumda bulunuyordu.
Şimdi ise, yakıt sıkıntısının derinleşmesiyle bu krizin Havana’yı da etkilemesi bekleniyor. Öncelikle Venezuela, ardından Meksika adaya petrol sevkiyatını durdurdu.
ABD Başkanı Donald Trump, Küba’ya petrol tedarik eden ülkelerden yapılan ithalata gümrük vergileri uygulanacağını duyurdu. Bu açıklama, Ocak ayı başında Küba’nın önemli müttefiklerinden biri olan Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun devrilmesinin ardından Washington’un uzun süredir düşman olarak gördüğü Küba üzerindeki baskıyı artırdı.
Birçok başka ülkede bu tür koşullar, halkı sokağa dökerdi. Ancak muhalefetin uzun süredir bastırıldığı bu ülkede, şu ana kadar gözlemlenen kayda değer bir protesto olmamış durumda. Yine de Kübalıların ne kadar daha dayanabileceği belirsizliğini koruyor.
Küba pesosu, son üç hafta içinde dolar karşısında %10’dan fazla değer kaybetti ve bu durum gıda fiyatlarını artırdı.
Havana’da yaşayan ev kadını Yaite Verdecia, “Bu beni imkansız bir duruma soktu. Bunun altından kalkabilecek bir maaş yok” şeklinde konuştu.
Günlük yaşam giderek zorlaşıyor
Trump, Maduro’nun yakalanmasının ardından ABD’nin Küba’ya askeri müdahale ihtimali sorulduğunda, “her şeyin çöktüğü” izlenimi verdiği için bir saldırının gerekli olmadığını ifade etti.
Cuma günü Küba Dışişleri Bakanı Bruno Rodriguez, ABD’nin gümrük vergisi uyarısına karşı “uluslararası acil durum” ilan etti. Rodriguez, bunun “alışılmadık ve olağanüstü bir tehdit” oluşturduğunu belirtti.
Ancak hükümet, artan insani kriz tehdidini nasıl yöneteceğine dair pek bir açıklama yapmadı.
Kübalıların çoğu, zaten zor olan günlük yaşamın artık gıda temini, yemek pişirmek için yakıt ve su gibi temel ihtiyaçlarla sınırlı hale geldiğini ve son günlerde bu durumun belirgin bir şekilde daha da zorlaştığını aktardı.
Havana’da, hala yakıt tedarik edilen az sayıdaki istasyonda benzin kuyrukları önemli ölçüde uzadı. ABD’nin Aralık ortasında Venezuela’dan Küba’ya yapılan petrol sevkiyatını engellemesinin ardından, neredeyse tüm benzin dolar üzerinden ve yüksek fiyatlarla satılıyor. Oysa, çok az Kübalının dolara erişimi mevcut.
Havana’da yaşayan Jesus Sosa, “Eskiden ayda bir kez peso ile yakıt almak için kayıt yaptırabiliyordunuz” dedi. Sosa, sıranın geldiğini haber veren bir uygulamaya atıfta bulunarak, “Artık yok. Ulusal para birimiyle satış durdu” şeklinde ifade etti.
“Ya bedelini ödersin ya da evde kalırsın”
Bu durum hem kamu hem de özel ulaşımı olumsuz etkiledi. Bazı otobüsler ve özel taksiler seferden çekildi, kalanlar ise fiyatlarını artırmak zorunda kaldı.
Eski Havana’da müşteriler için özel taksi çağıran 22 yaşındaki Daylan Perez, daha az otobüs olmasının insanları yükselen özel ulaşım ücretlerini ödemeye mecbur bıraktığını belirtti.
Perez, “Ya bedelini ödersin ya da evde kalırsın” dedi.
Bir zamanlar yakıt sıkıntısı çeken bir şehir için kurtuluş olarak görülen elektrikli araçlarla ulaşım bile, artık 8 ila 12 saat veya daha uzun süren elektrik kesintilerinden etkileniyor.
Havana’da taksi şoförlüğü yapan Alexander Leyet, kısa süre önce elektrikli bir üç tekerlekli taksiye geçiş yaptığını, böylece diğerlerinden akıllıca sıyrıldığını düşündüğünü ifade etti.
“Şimdi ise kesintiler nedeniyle taksimi sadece dört ya da beş saat şarj edebiliyorum” diye ekledi.
Kökleri Fidel Castro’nun 1959’daki Küba Devrimi’ne dayanan hükümet, on yıllardır zaman zaman oldukça sert ekonomik koşullara rağmen ayakta kalmayı başardı ve çöküş ya da ayaklanma tahminlerini birçok kez boşa çıkardı.
Hükümet, uzun süredir ABD öncülüğünde bir isyan kışkırtma çabası olduğunu iddia ediyor. Ancak son geniş çaplı protestolar, ekonominin 2019 ile 2024 arasında %12 küçüldüğü pandemi yılı 2021’de meydana geldi.
Her türlü muhalefete yönelik sert baskılar ve pandemi sonrası bir ila iki milyon kişinin göç etmesi, ülkedeki örgütlü muhalefeti neredeyse tamamen ortadan kaldırdı. Kübalıların çoğu, protesto ihtimaliyle ilgili soruları yanıtlamayı reddetti.
Elektrikler kesiliyor
Ancak Reuters’a konuşan Kübalıların hiçbiri değişimin gerekli olduğu konusunda şüphe taşımıyor.
Guanabacoa’dan 71 yaşındaki sokak satıcısı Mirta Trujillo, artık yiyecek bulamadığını söylerken gözyaşlarına boğuldu ve “Sadece Tanrı’nın bizi bu durumdan kurtaracak bir yol bulması için dua ediyorum” dedi.
Daha önce hükümetin sağladığı temel ürünlerden oluşan karneye güveniyordu; ancak bu sistem pandemiden sonra turizm gelirleri ve diğer döviz kaynakları kuruyunca aşamalı olarak kaldırıldı.
Trujillo, “Ülkeme karşı değilim, ama açlıktan ölmek istemiyorum” şeklinde konuştu.
Yakın zamanda bir hafta içi akşamında Havana’da elektrik kesintisi nedeniyle trafik ışıklarının çalışmadığı yoğun bir kavşakta bir kaza gerçekleşti.
Havana’nın dış mahallelerinden Marianao’da bir bulvara bakan dairede yaşayan Raysa Lemu, “Elektrik gittiğinde bazen kazalar oluyor, çünkü trafik ışıkları çalışmıyor. Eskiden haftada iki ya da üç kez keserlerdi, şimdi her gün kesiliyor ve bazen 12 saate kadar sürüyor” dedi.
Guanabacoa’dan 69 yaşındaki temizlik görevlisi Julia Anita Cobas, her sabah 16 kilometrelik yolculuğu için saat 04.00’te kalkıyor. Artık bu gidiş geliş toplamda dört saati buluyor. Toplu taşımanın azalması yolculuğu hem uzatmış hem de pahalılaştırmış durumda.
Cobas, “Gün doğmadan evden çıkıyorum ve nasıl geri döneceğimi bilmiyorum” şeklinde ifade etti.
Castro devriminden hemen önce doğmuş olan Cobas, Trump’ın işleri iyileştireceğine dair bir beklentisi olmadığını dile getirdi. Cobas




