Doğu Karadeniz’in önemli turizm merkezlerinden biri olan Torul ilçesinde yer alan Karaca Mağarası, 100 metre uzunluğunda ve 1500 metrekarelik bir alana yayılmaktadır. Elips şeklindeki dört farklı bölümün birleşimiyle oluşan bu mağara, yer yer 18 metreye kadar yükselen tavan yüksekliğiyle dikkat çekmektedir. İçerisinde farklı renk ve şekillerde sarkıt, dikit ve sütunlar barındıran mağara, desenli duvarları ve huni şeklindeki genişleyen yapısıyla ziyaretçilere görsel bir şölen sunmaktadır.
Karaca Mağarası, dünyanın nadir damla taş mağaralarından biri olarak, ulaşım yolundaki kaya düşme riski ve gevşek şev düzenlemeleri nedeniyle geçici olarak ziyarete kapatılmıştır. Riskli kayalardan arındırma çalışmaları devam ederken, uzmanlar çevresinde açılan taş ocaklarının ve olası patlatmaların, mağara içindeki sarkıt ve dikitlerde dökülmelere yol açabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
‘KRİTİK BİR MAĞARA’
Prof. Dr. Coşkun Erüz, mağaranın titreşim ve dış etkilere karşı hassas olduğunu belirterek, “Karaca Mağarası, Doğu Karadeniz bölgesinde doğal sit alanı olarak koruma altında ve turizme kazandırılacak en fazla ziyaretçiyi çeken cazibe merkezlerinden biridir. Bölgenin kültür ve doğa turizmini Limni Gölü, Zigana Dağı ve Zigana Geçidi ile birlikte etkileyerek her yıl artan bir ziyaretçi sayısına ulaşmaktadır. 15 milyon yıl yaşında olan bu mağara, içindeki sarkıtlarıyla birlikte, insan müdahalesine karşı son derece hassastır. Çevresindeki yol veya madencilik gibi faaliyetler, mağara içindeki dikitler ve sarkıtlar üzerinde ciddi bir risk yaratmaktadır. Ayrıca, ‘karaca kaya’ olarak adlandırılan kireç taşı blokları, iklimsel şartlara bağlı olarak olası patlatmalar nedeniyle dökülme riski taşımaktadır” dedi.
‘BÜTÜNCÜL BİR KORUMA GEREKİYOR’
Mağaranın yanı sıra çevresindeki kayalık alanların ve orman dokusunun da korunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Erüz, “Karaca Mağarası’nın çevresindeki kayalıkları mağara ile birlikte korumak zorundayız. Son yıllarda açılan taş ocakları sebebiyle, kireç taşı talebi artmaktadır. Bu bölgeye taş ocağı açmak gerekli olabilir; fakat mağara gibi bir değerin ikincisi yok. Geri kazandırılması mümkün olmayan bu değeri korumak, çevresindeki kayalıkları korumakla mümkündür. Üstündeki ormanı da korumak elzemdir. Çevredeki akarsular, ormanlar sayesinde yer altına inmektedir. Ormanları korumazsak, mağara içindeki su sistemini ve çevredeki su kaynaklarını da koruyamayız. Eğer kayalığı korumazsak, mağarayı korumak imkânsız hale gelir. Burada bütüncül bir koruma planı uygulanmalıdır; aksi takdirde mağarayı kaybetme riski ile karşı karşıya kalabiliriz” şeklinde konuştu.
‘KAYALARDA AYRIŞMA VE DÜŞMELER OLUŞUYOR’
Prof. Dr. Erüz, taş ocaklarındaki patlatmaların mağara ve çevresindeki kayalıklarda ayrışma ve düşmelere yol açtığını belirtti. “Karaca Mağarası’nın merkezde olduğu bu coğrafyanın korunması için Cebeli köyü ve çevresinin de koruma altına alınması şart. Mağara çevresinde bulunan 13 farklı mağara da var; bunlardan biri kaleye, diğeri ise kiliseye ev sahipliği yapıyor. Bazıları, Karaca Mağarası’na benzer özellikler taşıyor. Şu an belirgin bir sorun bulunmamakla birlikte, patlatmalar sebebiyle kayalarda ayrışmalar yaşandığı ve köylüler tarafından karaca kayanın gövdesinde düşmelerin olduğu bilinmekte. Burada çalışanlar da bu durumu zaman zaman dile getiriyor. Mağara ve karaca kaya incelendiğinde ciddi bir sorun varsa tedbir alınacaktır. Ancak, önemli olan sorunun ortaya çıkmasını önlemektir. Kesinlikle bir çözüm üretilmeli; fakat öncelikli hedef, doğal değeri yerinden kopmadan ve ayrışmadan korumaktır. Ayrıca, çevredeki taş ocaklarının daha dikkatle izlenmesi ve yeni taş ocaklarının açılmasının engellenmesi gerekmektedir.”




