Arap dünyasında Akademi Ödülü kazanmış tek ülke olan Cezayir, sinema alanında yeni bir atılım yapma hazırlığında. 1970 yılında Costa-Gavras’ın politik gerilimi Z ile “en iyi yabancı film” Oscar’ını kazanarak uluslararası festivallerde dikkat çeken ülke, son yıllarda bu başarıyı sürdüremedi.
Bloomberg’in haberine göre, Cezayir yönetimi, güçlü bir tarih anlatısı sunan yapımlar ve altyapı yatırımlarıyla sinema sektörünü yeniden canlandırmayı hedefliyor.
Devlet destekli bir yeniden yapılanma
Cezayir Cumhurbaşkanı Abdelmadjid Tebboune’nin kültür danışmanı Faycal Metaoui, sinema sektöründe “tarihsel bir yeniden yapılanma” planı üzerinde çalıştıklarını belirtiyor. Bu perspektifte, 19. yüzyılda Fransız sömürgeciliğine karşı direnişi temsil eden Emir Abdelkader’i konu alan devlet destekli bir biyografi filminin hazırlıkları devam ediyor.
Metaoui, amacın yalnızca tek bir büyük yapım üretmek değil, Cezayir’i uluslararası film haritasına yeniden entegre edecek sürdürülebilir bir üretim ortamı oluşturmak olduğunu vurguluyor.
Ekonomi, siyaset ve sinema
47 milyon nüfuslu OPEC üyesi Cezayir, enerji gelirlerine bağımlı ve sıkı kontrol altında bulunan bir ekonomi yapısına sahip. Turizm sektörünün sınırlı kalması, kamu harcamalarının artarken gelirlerin düşüş göstermesi, yönetimi yeni gelir kaynakları arayışına itiyor.
Bloomberg’e göre, Tebboune yönetimi sinemayı ekonomik çeşitlenmenin bir aracı ve ülkenin uluslararası profilini güçlendirecek bir yumuşak güç unsuru olarak değerlendiriyor. Bu çabalar, Cezayir’in Fransa ve Fas ile yaşadığı siyasi gerilimlerin sürdüğü bir dönemle çakışıyor.
Sinema, sömürge hafızasının merkezinde
Cezayir sineması, tarihsel olarak sömürgecilik temalarıyla dikkat çekti. The Battle of Algiers (1966) ve Chronicle of the Years of Fire (1975) gibi filmler, politik etkileri ve sanatsal başarılarıyla hafızalarda yer etti. Ancak son yıllarda, ülkedeki film üretimi — kısa film, belgesel ve uzun metraj dahil — yılda çift haneli rakamlara ulaşmakta zorlanıyor.
Bu durum, Cezayir’i bölgedeki diğer ülkelerle kıyaslandığında geride bırakıyor. Mısır, Arap dünyasının sinema merkezi olmayı sürdürürken, Tunus son yıllarda Oscar adaylıklarıyla dikkat çekiyor. Fas ise Hollywood yapımlarının cazip çekim merkezlerinden biri haline geldi.
Bürokrasi azaltılıyor, stüdyo yatırımları geliyor
Cezayir, 2024 yılında kurduğu Ulusal Film Merkezi ile izinler, lisanslar ve vizeler gibi süreçleri tek çatı altında toplayarak sektördeki bürokrasiyi azaltmayı planlıyor. Bloomberg’e göre, başkent Cezayir’de ses stüdyoları ve prodüksiyon hizmetlerini barındıracak bir “sinema kenti” inşa edilecek. Güneydeki Tinerkouk’ta ise post-prodüksiyon ve görsel efekt tesisleri kurulması gündemde.
Metaoui, dönüşümün maliyetine dair net bir rakam vermekten kaçınsa da, hedefin yılda yaklaşık 30 film üretmek olduğunu ifade ediyor. Kültür Bakanlığı’na şu ana kadar 170 proje için destek başvurusu yapıldığı bildiriliyor.
Abdelkader filmi öncü olacak
Emir Abdelkader filmi, bu yeniden yapılanmanın en önemli projelerinden biri olarak öne çıkıyor. Abdelkader, 1830’larda ve 1840’larda Fransız işgaline karşı direnişi örgütlemiş ve Cezayir’de modern devlet fikrinin kurucu figürlerinden biri olarak kabul ediliyor.
“Bu büyük bir yapım ve hükümet gerekli kaynakları sağlamaya hazır,” diyor Metaoui. “Kahramanlarımızın hikâyelerini anlatmamız gerekiyor. Maliyeti hesaplamayacağız.”
Uluslararası yapımlara açık kapı
Cezayir, sadece yerli üretimleri değil, yabancı projeleri de ülkeye çekmeyi hedefliyor. Güney Afrika, Kanada, İtalya ve Türkiye ile ortak yapım anlaşmaları bulunduğu ifade ediliyor. Bloomberg’e göre, potansiyel büyük; zira komşu Fas, uzun yıllardır birçok ülkeyi “dublajlayan” Hollywood’un önde gelen çekim merkezlerinden biri haline geldi.
Fransa ile yüzleşme perdeye taşınıyor
Cezayir sinemasının uluslararası alandaki en dikkat çekici projelerinden biri, Fransız-Cezayirli yönetmen Rachid Bouchareb’in imzasını taşıyabilir. Daha önce Oscar’a aday gösterilen Days of Glory ve Outside the Law filmlerinin yönetmeni Bouchareb, Fransa’nın 1960’larda Cezayir çölünde gerçekleştirdiği nükleer denemeleri konu alan Reggane adlı bir film üzerinde çalışıyor.
Filmin çekimlerinin Eylül 2026’da başlaması planlanıyor. Bu süreçte, Cezayir parlamentosunun Fransa’dan resmi özür ve tazminat talep eden bir yasa tasarısını tartıştığı göz önünde bulundurulduğunda, projenin siyasi yankıları da oldukça yüksek.
Bouchareb, Cezayir’in desteğinin tam olduğunu vurgulayarak, Bloomberg’in aktardığı durumu özetliyor: “Cezayir’in desteği tam.”
Kaynak: Gazete Oksijen




