Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 23 Ekim tarihinde 81 il kültür ve turizm müdürlüğüne bir yazı yolladı. Söz konusu yazıda, arkeolojik sit alanlarında yapılan jeofizik ve jeoradar çalışmalarına ilişkin yeni tedbirler sıralandı. Genel Müdür Birol İnceciköz imzalı yazıda, son zamanlarda arkeolojik kazı alanlarında elde edilen verilerin yetkisiz kişiler tarafından sosyal medya platformlarında paylaşıldığına dikkat çekildi.
Bakanlığın yazısında, bu verilerin bilimsel gerçeklerle bağdaşmayan ifadelerle yayımlandığına vurgu yapıldı. Bu durumun, arkeolojik alanlarda izinsiz araştırma ve kaçak kazı faaliyetlerine yol açabileceği değerlendirildi. Kültür varlıklarının korunması, bilimsel çalışmaların güvenilirliği ve araştırma verilerinin gizliliğinin sağlanması amacıyla gerekli önlemlerin alınmasının önemine dikkat çekildi.
ARAŞTIRMA VERİLERİ ÜÇÜNCÜ KİŞİLERLE PAYLAŞILMAYACAK
Bakanlık, kazı başkanlıkları, müze müdürlükleri ve il kültür ve turizm müdürlükleri tarafından gerçekleştirilecek jeofizik ve jeoradar çalışmalarında hizmet alınan firmalarla yapılacak sözleşmelere gizlilik hükümleri eklenmesini istedi. Çalışmalar sırasında elde edilen sözlü, yazılı ve görsel her türlü bilgi, belge, bulgu ve görüntünün üçüncü kişilerle paylaşılmasının yasak olduğu vurgulandı. Bu verilerin yalnızca gerekli şartları taşıyan ilgili kurumlarla paylaşılabileceği kaydedildi. Gizlilik yükümlülüklerine aykırı davranışların hukuki, cezai ve idari yaptırımlara tabi olacağı belirtildi.
İZİNSİZ ÖLÇÜM VE GÖRÜNTÜ ALMAYA YASAL UYARI
Yazıda, arkeolojik sit alanlarında izinsiz araştırma, ölçüm ve görüntü alma faaliyetlerinin 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 74’üncü maddesine aykırı olduğu ifade edildi. Bu şekilde elde edilen veri ve görüntülerin paylaşılmasının aynı kanunun 43’üncü maddesi ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki yayım hakkı ihlaline neden olabileceği belirtildi. İlgililerin izni olmaksızın üçüncü kişilerle yapılan paylaşımların Türk Ceza Kanunu’nun 336’ncı maddesi ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde sorumluluk doğurabileceği vurgulandı.
FİRMALARA MESLEK ODASI ŞARTI
Arkeolojik alanlarda jeofizik ve jeoradar araştırmalarını gerçekleştirecek firmalar için de yeni tedbirler getirildi. Firmaların, ilgili jeofizik mühendisleri odasına kayıtlı olmaları şartı aranacak; çalışmaların mesleki yetkinlik ve faaliyet koşullarını taşıyan jeofizik mühendisleri tarafından yürütülmesi gerekecek. Kurallara aykırı hareket edilmesi durumunda ilgili meslek odasına bildirimde bulunularak mesleki ve hukuki süreçlerin başlatılması talep edildi.
Bakanlık, hizmet alımı öncesinde firmaların yalnızca fiyat belirlemek amacıyla araziyi gezebileceğini, alanın büyüklüğü ve topoğrafyasına dair keşif yapabileceğini ifade etti. Sözleşme veya protokol imzalanmadan önce jeofizik ve jeoradar cihazlarıyla herhangi bir araştırma yapılmasının yasak olduğu vurgulandı. Denetimlerde mevzuata aykırılık tespit edilmesi halinde sözleşmelerin feshedilmesi ve gerekli adli, cezai ve idari işlemlerin başlatılması istendi. Genel Müdür Birol İnceciköz, tüm kazı başkanlıkları, müze müdürlükleri ve il kültür ve turizm müdürlüklerinin kültür varlıklarının korunması konusunda azami dikkat göstermeleri gerektiğini ifade etti.




