Ayanis Kalesi, Van Gölü’ne hakim bir tepe üzerine, Urartu Kralı 2’nci Rusa tarafından inşa edilmiş olup, Urartu dönemine ait mimari özellikleri ve süslemeleri ile dikkati çekiyor. 38 yıldan bu yana Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle kazı çalışmaları devam eden kalede, Prof. Dr. Mehmet Işıklı’nın başkanlığı altında birçok önemli bulgu gün yüzüne çıkmakta. Prof. Dr. Işıklı, Ayanis’teki kazıların Urartu arkeolojisinin en uzun süreli çalışması olduğunu vurguladı ve Ayanis’in Urartu’nun son büyük yerleşimi olduğunu kaydetti. Kale, Van merkezine yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta, Van Gölü’nün en güzel koylarından birine hakim bir konumda yer alıyor. Işıklı, “Bu kazılar yalnızca Urartu değil, Türkiye ve dünya arkeolojisi açısından da büyük bir değer taşıyor” diye belirtti.
Prof. Dr. Işıklı, Ayanis’i sadece bir kale olarak değil, aynı zamanda bir kent olarak tanımladıklarını sözlerine ekledi. Kalenin, hem sanatsal hem de teknolojik açıdan Urartu krallığının önemli birikimlerini yansıttığını ifade etti. Işıklı, dünyada Urartu mirasını paylaşan ülkelerin başında Türkiye’nin bulunduğunu belirtti ve bölgede ilk defa Urartu yazıtlarının bulunmasının, yazı geleneğinin olduğunu ortaya koyduğunu ifade etti. Bu bulguların milattan önce 9. yüzyıl ortalarına ait olduğunu ve bölgedeki insanların coğrafya, yerleşim yerleri ve akarsularla ilgili bilgilerine ışık tuttuğunu açıkladı.
Prof. Dr. Işıklı, 12 yıldır sürdürdüğü kazı başkanlığı sırasında son 10 yıl içerisinde tapınak alanında yoğunlaşan çalışmalar yürüttüklerini belirterek, bu yıl kuzey odalarda 6 metreye kadar korunmuş anıtsal kerpiç mimarinin gün yüzüne çıkarıldığını ifade etti. Işıklı, “Bu yapılar, dünya üzerindeki en iyi korunmuş kerpiç mimari örnekleri arasında sayılabilir. Diğer Urartu merkezleriyle kıyaslandığında, burada bu seviyede korunmuş yapılar bulmak oldukça zor” dedi.
Kazılar sırasında elde edilen bulgular arasında 2 yıl önce kuzey mekanda bulunan bronz eserler, yazıt parçaları ve bir iskeletin de yer aldığını belirten Prof. Dr. Işıklı, bu iskeletin Ayanis Kalesi’nde bulunan ilk insan iskeleti olduğunu ifade etti. İskeletin 18 yaşlarında bir erkek bireye ait olduğuna ve olasılıkla Urartu soylusuna mensup olduğuna inandıklarını belirtti. Kalıntının çevresinde bulunan mühür ve takıların, sosyal statü açısından önemli bilgiler taşıdığını da sözlerine ekledi. Kafatasındaki karbonlaşmış beyin dokusu parçalarının korunmuş olmasının ise nadir bir durum olduğunu vurguladı. Hacettepe Üniversitesi’nde devam eden DNA analizi çalışmaları, Urartu soylularının genetik kökenlerine yönelik değerli sonuçlar sunabilir.
Prof. Dr. Işıklı, bu yıl Ayanis’te iki büyük proje yürüttüklerini ifade etti. Kazı alanında gerçekleştirecekleri koruma projeleri ile tapınak alanının gezilebilir bölüm oranını yüzde 75’e çıkarmayı hedeflediklerini belirtti. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Van Valiliği’nin desteklediği bu projeler sayesinde, Ayanis Kalesi’nin kerpiç yapılarının korunarak daha fazla ziyaretçiye açılması planlanıyor. Işıklı, “Ziyaretçilerimiz artık tapınak alanında daha fazla mekân gezebilecek ve Urartu ile ilgili daha fazla bilgi alma imkanı bulacaklar” ifadelerini kullandı.




