


Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Cevdet Yılmaz, Türkiye’nin ve dünya genelinin endüstri mirası olarak büyük bir öneme sahip olan ‘Samsun-Çarşamba Demir Yolu Hattı’nın korunmasının zaruri olduğunu belirtti. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 1924 yılında ilk kazmayı vurduğu ve 29 Ağustos 1926’da faaliyete geçen demir yolunun, 1950’li yıllara kadar bölgedeki ticari faaliyetler açısından büyük bir değer taşıdığını ifade eden Prof. Dr. Yılmaz, “Yaklaşık 37 kilometrelik hat boyunca birçok küçük istasyon bulunmaktaydı. Bu istasyonlar, yıllarca çevre köylerin ticaret ve ulaşım merkezleri olarak işlev gördü. İstasyonların etrafında zamanla bakkal, kahvehane ve depo gibi yapılar oluştu ve hat, 1950’lere kadar bölgenin hayat damarını oluşturdu. Tren, yolcuları arasında üreticiler, tüccarlar, hastalar ve özellikle öğrenciler ile askere gidenleri barındırıyordu. Köylerden Samsun’a eğitim almak için giden öğrenciler, bu trenle seyahat ediyordu. Çoğu sabah 3 saatlik bir yolculukla Samsun’a gidiyor, akşam 3 saatle geri dönüyor; eğitim, bu çaba sayesinde daha anlamlı hale geliyordu” dedi.
‘TÜRKİYE’NİN İLK YERLİ SERMAYE İLE YAPILAN DEMİR YOLU’
Prof. Dr. Yılmaz, Samsun-Çarşamba Demir Yolu Hattı’nın, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yerli özel girişimlerinden biri olduğunu vurguladı. “2024-2028 Samsun Turizm Master Planı’nda bu hat önemli bir yer tutmaktadır. Hazırlık aşamasında bu hattın turizme kazandırılması önerildi ve planın 22’nci maddesine ‘Çarşamba Demir Yolu Rotasını Canlandırmak’ ifadesi eklendi. Samsun, bu mirası gelecek nesillere aktarabilecek mi, bunu zaman gösterecek. Bu hat, Türkiye’nin ilk yerli sermaye ile inşa edilen demir yolu olması açısından büyük bir değer taşımaktadır. Hattın temel amacı, Çarşamba Ovası’nın bereketini Samsun Limanı aracılığıyla ülke içine ve dışına ulaştırmaktı. 21 Eylül 1924’te, Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Bu demir yolu, milletimizin kendi kudretiyle neler başarabileceğinin bir nişanesidir’ sözüyle ilk kazma vurulmuş, 2 yıl süren çalışmaların ardından 29 Ağustos 1926’da hizmete girmiştir” şeklinde konuştu.
‘NOSTALJİK TREN SEFERLERİ’ ÖNERİSİ
Prof. Dr. Yılmaz, “1950’lerde kara yolu taşımacılığının yaygınlaşmasıyla trenin yerini yavaş yavaş otobüs ve kamyonlar almaya başladı. Hattın bir dönem geniş hatta çevrilmesi bile rekabete karşı direnmesini sağlayamadı. Günümüzde ise rayların ve birçok istasyon binasının büyük bir kısmı hala yerinde durmakta; adeta küçük bir dokunuşla yeniden hayata geçmeyi bekliyor. Demir yolları, dünyada nostaljik bir değer olmanın ötesinde anlam ifade ediyor. Bugün milyonlarca insan hızlı tren yolcusu olarak seyahat etmekte ve geçmiş demir yolu hatlarını turistik amaçlarla ziyaret etmektedir. Eski hatların restore edilerek tren turlarının düzenlendiği, istasyonların turizm merkezlerine dönüştürüldüğü örnekler giderek artıyor. Bu nedenle Samsun-Çarşamba hattının en azından bir bölümünün turizme açılması, rekreasyon alanları ve nostaljik tren etkinlikleriyle desteklenmesi, Samsun için önemli bir alternatif turizm fırsatı yaratabilir. Bu hat, endüstri mirası olmasının yanı sıra Türkiye’nin ilk yerli sermayeli demir yolu olması ve Atatürk tarafından temeli atılan bir işletme kimliğiyle korunmayı fazlasıyla hak ediyor” ifadelerini kullandı.




