


Antalya’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) çerçevesinde ‘Kuraklık Durumu: Günümüz ve Geçmiş’ konulu bir sunum yapan Antalya Bilim Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Danandeh Mehr, geçmişteki kuraklıklarla günümüzdeki kuraklıkların sebep ve etkilerini kıyasladı. Sunum öncesinde Demirören Haber Ajansı’na (DHA) verdiği demeçte, küresel ısınma, yükselen sıcaklıklar ve su tüketiminin kuraklık sonrası iyileşmeyi zorlaştırdığını ifade etti.
‘KURAKLIKLARIN ÖZELLİKLERİ ESKİSİ GİBİ DEĞİL’
Prof. Dr. Mehr, geçmişte meydana gelen kuraklıkların çoğunlukla doğal iklimsel değişkenliklerden kaynaklandığını belirtti. “150-200 yıl önceki kuraklıkları incelediğimizde, bu olayların özellikle okyanuslarla bağlantılı atmosferik durumlar ve doğal değişkenlik nedeniyle oluştuğunu görüyoruz. Kuraklıklar belirli aralıklarla yaşanıyor, yağışlar normale döndüğünde doğa kendini toparlayabiliyordu. Ancak son 20-30 yılda yaşanan kuraklıkların özellikleri değişti. İnsan kaynaklı küresel ısınma nedeniyle kuraklık sona erse bile eski koşullara dönmek artık daha zor” dedi.
‘DOĞAL BESLENME KAYBI KARŞILAMAYA YETMİYOR’
Kuraklık sonrası su kaynaklarının eski seviyelerine ulaşmasının bilimsel olarak ‘toparlanma’ (recovery) olarak adlandırıldığını aktaran Mehr, geçmişte bu sürecin daha kolay gerçekleştiğini kaydetti. Günümüzde uzun süreli kuraklıklar sırasında yer altı ve yüzey sularının yoğun şekilde kullanıldığını belirten Mehr, “Örneğin Akdeniz bölgemizde göletlerin su seviyeleri sürekli düşüyor. Son 4-5 yıl kuraklık yaşandığını düşünelim. Ardından 1 yıl normalin üzerinde yağış gerçekleşse bile bu göletlerin eski seviyelerine dönmesi için yeterli olmuyor. Çünkü kuraklık döneminde yer altı ve yüzey sularını fazladan kullanıyoruz. Doğal beslenme bu kaybı karşılamaya yetmiyor. Su kaynaklarının yeniden eski seviyelerine ulaşabilmesi için uzun süreli yağışlı dönemlere ihtiyaç duyulabiliyor” şeklinde konuştu.
ANTALYA İÇİN SU UYARISI
Antalya ve Akdeniz Bölgesi’nin kuraklık açısından ciddi risklerle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Mehr, yüksek sıcaklıklar ve sıcak hava dalgalarının kuraklıkla aynı dönemde yaşanabileceğini söyledi. Bu durumun orman yangını risklerini artırdığına dikkat çeken Mehr, Antalya’da yaz aylarında yoğunlaşan turizm faaliyetlerinin su kaynakları üzerindeki baskısına da işaret etti. “Antalya’da her yıl 20 milyondan fazla ziyaretçiden bahsediyoruz. Özellikle yaz döneminde kıyı turizmi, oteller ve tatil tesislerinin ciddi su ihtiyaçları bulunuyor. Gelecekte turizmimizin sürdürülebilir olması için Antalya’da su krizi başlamadan tedbirler almamız gerekiyor. Su kaynaklarını nasıl koruyacağımızı, gelecekteki kuraklıkların şiddetini nasıl tahmin edebileceğimizi bugünden tartışmalıyız” dedi.
SICAKLIK ETKİYİ ARTIRIYOR
COP31 kapsamında gerçekleştirdiği sunumda tarihsel ve güncel kuraklıkları karşılaştıran Mehr, geçmişte kuraklığın temel nedenlerinin yağış eksikliği ve doğal iklim değişkenliği olduğunu, günümüzde ise insan kaynaklı ısınmanın etkilerinin giderek daha belirgin hale geldiğini ifade etti. Artan sıcaklıkların buharlaşmayı hızlandırdığını, toprak neminin azalmasına ve yüzey sularının daha hızlı tüketilmesine yol açtığını belirten Mehr, sıcak hava dalgalarıyla birleşen kuraklığın tarımsal üretim ve doğal ekosistemler üzerindeki baskıyı artırdığını dile getirdi. Ayrıca kuraklığın yalnızca yağış eksikliğinden kaynaklanan bir doğa olayı olmaktan çıkarak su tüketimi, kentleşme, nüfus artışı ve arazi kullanımındaki değişimlerle daha karmaşık bir soruna dönüştüğüne dikkat çekildi. Tarımsal sulama ihtiyacının artması, yer altı sularının yoğun kullanımı ve doğal su depolama kapasitesinin azalması kuraklığın etkilerini ağırlaştırdığı belirtildi.
YAPAY ZEKA VE DİJİTAL İKİZLER
Antalya Bilim Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Bursa Teknik Üniversitesi iş birliğinde düzenlenen panelde, iklim krizine karşı yeni teknolojilerin kullanımı da ele alındı. Mehr, yapay zeka ve dijital ikiz teknolojilerinin kuraklıkların tahmin edilmesinde önemli bir araştırma alanı olduğunu belirtti. “Akdeniz ve Karadeniz iklimlerini ele alıyoruz. Yapay zeka ile dijital ikiz teknolojilerini birleştirerek iklim krizlerinden kaynaklanan zararları nasıl azaltabileceğimizi değerlendiriyoruz. Kuraklıkları önceden tahmin edebilir miyiz, gelecekte ne kadar şiddetli olacaklarını belirleyebilir miyiz? Bu sorular üzerinde çalışıyoruz” şeklinde konuştu.
SU YÖNETİMİNDE YENİ DÖNEM
Sunumunda, günümüzdeki kuraklıkların daha şiddetli, daha uzun süreli ve etkileri bakımından daha yıkıcı hale gelebileceğine vurgu yapan Mehr, mevcut kuraklık izleme ve tahmin sistemlerinin değişen iklim koşullarına uyum sağlama kapasitesinin sorgulanması gerektiğini belirtti. Kuraklığın yalnızca yaşandığı dönemde değil, sonrasında da tarım, su kaynakları, ekonomi ve toplum üzerinde uzun süreli etkiler bırakabildiğine dikkat çekti.




