Arnavutluk’ta hükümet karşıtı protestolar, 13 Ekim tarihinde şiddetini artırarak ülke genelinde birçok kente yayıldı. Başkent Tiran, Dıraç, İşkodra, Lezhë, Vlora, Ergiri ve Görice’de göstericiler ile çevik kuvvet polisi arasında gergin çatışmalar yaşandı. Protestocular, hükümet binalarına ve özel işletmelere saldırırken, polis tazyikli su, göz yaşartıcı gaz ve cop kullanarak karşılık verdi. Çatışmalar sırasında birçok polis memuru yaralandı.
BBC’nin Arnavutluk servisine göre, olayların son aşamasında Eğitim Bakanlığı binasının bir katı ateşe verildi ve farklı kamu binalarında da yangınlar meydana geldi. Kırık bacağıyla zor anlar yaşayan bir genç protestocunun görüntüleri, kamuoyunda büyük bir tepki yarattı. Yetkililerin özür beyanları, protestoların yatışmasına neden olmadı.
Protestoların kökeni
Protestoların arka planında yolsuzluk iddiaları, artan yaşam maliyetleri ve hükümet politikalarına karşı duyulan rahatsızlık yatıyor. Tiran’da yaz boyunca yaklaşık 135 gün süren gösterilerde, Başbakan Edi Rama’nın istifası talep edildi. Eylemciler, protestoların simgesi haline gelen pembe flamingo figürlerini taşıdı.
Hareketin ilk fitili, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ile bağlantılı bir turizm projesi nedeniyle ateşlendi. Adriyatik kıyısında, Vlora yakınlarındaki çevresel hassasiyet taşıyan bir bölgede planlanan lüks tatil ve konut projesine karşı çıkan göstericiler, projenin flamingoların yaşam alanlarına zarar vereceğini savundu.
Ancak zamanla, protestolar çevre tartışmalarını aşarak hükümetin yolsuzluklarına ve Rama’nın iktidarına yönelik bir tepki haline dönüştü. Hükümetteki yüksek profilli isimler üzerindeki soruşturmalar, kamuoyundaki rahatsızlığı daha da artırdı. Başbakan yardımcılarından biri ülkeyi terk ederken, diğeri hakkında süren soruşturmalar nedeniyle istifa etmesi istendi.
Öğrencilerin katılımı
Son günlerdeki protestoların büyümesinde eğitim masrafları ve geçim sıkıntısı da etkili oldu. Üniversite harçları ve kitap fiyatlarının yüksekliğine karşı hükümetten çözüm talep eden öğrenci eylemlerine, ortaokul öğrencileri de katılım gösterdi.
Başlangıçta barışçıl olan gösterilerde, zamanla maskeli protestocular polise taş atmaya başladı; polis de buna sert bir müdahaleyle karşılık verdi. BBC’ye konuşan bazı gençler, olayları aylar süren barışçıl protestoların sonuçsuz kalmasının ardından hareketin yeni bir aşamasına geçiş olarak değerlendirdi.
Livia adlı bir protestocu, beş ay süren barışçıl eylemlerin hükümet tarafından “aşağılanma, alay ve küçümseme” ile karşılandığını belirtti. Genç kadın, bu durumun hükümetin protestocuların sesini duymasına izin vermeyeceği mesajını verdiğini savundu.
Brunela isimli bir başka eylemci ise hükümetin ve medyanın tepkisinden endişe duyduğunu ifade ederek, “Bu sadece benim sesim değil, Arnavut gençliğinin sesi” dedi.
Hükümetin suçlamaları
Pembe flamingo simgesiyle bilinen protesto hareketi, herhangi bir siyasi partiyle bağlantısının bulunmadığını vurguluyor. Hareketin sloganlarından biri, Başbakan Rama ile ana muhalefet lideri Sali Berisha’nın tutuklanması çağrısı olarak öne çıkıyor.
Eski başbakan ve cumhurbaşkanı Berisha, Rama’nın istifası için düzenlenen gösterilere destek veriyor. Ancak BBC’ye göre, Berisha’nın sadık destekçilerinin sayısı son protestolarla kıyaslandığında daha düşük kaldı.
Rama, hasar gören binalardan bazılarını ziyaret ederek muhalefeti olayları kışkırtmakla suçladı. Berisha’nın geçmişte ülkeyi kaosa sürüklediğini iddia eden Rama, muhalefetin ilerlemeyi engellemek amacıyla yeniden şiddet eylemlerine başvurduğunu savundu.
Başbakan, istifa etmeyeceğini belirterek, hükümetin protestocuları dinleyeceğini, meşru kaygıları gidereceğini ve ülkenin ilerlemesini sağlayacağını ifade etti.
Yabancı müdahaleler iddiası
Protestoların tırmanmasının ardından, olayların arkasındaki güçler hakkında tartışmalar başladı. Berisha’nın olayları organize etmiş olabileceği yönünde şüpheler ortaya atılırken, Arnavut medyasında yabancı ülkelerin istihbarat servislerinin olaya karıştığına dair iddialar gündeme geldi.
Sırbistan da bu iddialar arasında yer aldı. Bazı yorumcular, Belgrad’ın Avrupa Birliği üyeliği sürecinde ilerleyen Arnavutluk’u kıskandığını öne sürdü. Rama, yabancı güçlerin ülkesindeki istikrarı bozmak ve Arnavutluk’un Avrupa Birliği’ne katılmasını engellemek istediğini savundu.
Ancak yabancı istihbarat servislerinin veya Sırbistan’ın protestolar üzerindeki etkisiyle ilgili olarak BBC’nin aktardığı haberde, doğrulanmış bir kanıt sunulmadı.




