Gazete Oksijen’in 14 Mayıs’ta gerçekleştirdiği İklimin Ötesinde 2026 Buluşması, Kasım 2026’da Antalya’da düzenlenecek olan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) öncesinde, özel sektör, kamu ve uluslararası temsilcilerin katkılarıyla çok paydaşlı bir diyalog ortamı oluşturmuştur.
KPMG Türkiye’nin stratejik iş ortağı olarak katıldığı etkinlikte, gün boyunca süren oturumlarda iklim krizi etkileri ekonomi, enerji ve iş dünyası açısından ele alınmış; COP31 sürecine yönelik öncelikler değerlendirilmiştir.
Türkiye’nin, Avustralya ile eş başkanlığını üstlendiği COP31 kapsamındaki rolü, beklentileri ve stratejik sorumlulukları üzerinde durulmuştur. Liderler Zirvesi’ne ev sahipliği yapacak olan Türkiye; İklim Eylem Ajandası’nı yönetecek ve bu bildirge aracılığıyla hem kendi paydaşlarına hem de küresel kamuoyuna somut mesajlar iletmeyi amaçlamaktadır.
Bildirge, zirve kapsamındaki oturumlardan elde edilen değerlendirmeleri ve katkıları temel alarak öne çıkan ana bulguları, kilit mesajları ve önerileri COP31’in on eylem teması çerçevesinde sunmaktadır.
Zirveye, farklı uzmanlık alanlarından birçok önemli isim katkı sağlamıştır. Bu isimler arasında Oksijen Yönetim Kurulu Başkanı Zafer Mutlu, İş Enerji CEO’su Kayahan Karadaş, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Sabancı Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Güler Sabancı, Financial Times Yazarı Simon Kuper, TEB Genel Müdürü Ümit Leblebici ve WWF Türkiye Genel Müdürü Ömür Kula gibi isimler yer almıştır.
COP’a Genel Bakış ve Türkiye’nin COP31’deki Rolü
Taraflar Konferansı (COP), 1992 Rio Yeryüzü Zirvesi’nde kabul edilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) en yüksek karar organıdır ve 1995 yılından bu yana her yıl toplanmaktadır. COP müzakereleri, iklim değişikliğiyle mücadelede alınan kararların denetlenmesi ve hükümetler, sivil toplum, özel sektör ve diğer paydaşların bir araya gelerek somut çözümler üretmesi için önemli bir platform sunmaktadır.
Taraflar Konferansı’nın tarihi, 1997 Kyoto Protokolü’nden 2015 Paris Anlaşması’na, 2023’te Dubai’de yapılan COP28’de fosil yakıtlardan uzaklaşma çağrısının yapıldığı, 2024’te Bakü’de yeni iklim finansmanı hedefinin belirlendiği ve 2025’te Belém’de uygulamayı merkeze alan COP30’a kadar uzanmaktadır. Bu gelişim süreci, gündemin “hedef koyma”dan “hedefi uygulama”ya kaymakta olduğunu göstermektedir.
Kasım 2026’da Antalya’da düzenlenecek COP31, bu dönüşümün bir sonraki kritik eşiğini temsil etmektedir. Türkiye, Avustralya ile tarihte ilk kez eş başkanlık yapacak; müzakereler Avustralya liderliğinde yürütülürken, Liderler Zirvesi’nin ev sahipliği ve İklim Eylem Ajandası’nın yönetimi Türkiye tarafından üstlenilecektir. Türkiye ve Avustralya’nın ortak başkanlığı, diplomatik tarihte özgün bir iş birliği modeli doğurmakta; iki farklı bölgeden, farklı iklim kırılganlıklarına ve ekonomik profillere sahip ülkeler, tamamlayıcı bir ortaklık yaklaşımını hayata geçirmektedir.
Türkiye’nin COP31’deki rolü, ülkeyi taahhüt üreten bir aktörden uygulamayı yönlendiren bir aktöre dönüştürmektedir. Coğrafi konumu ve gelişmiş ile gelişmekte olan ülkeler arasındaki köprü rolü, farklı öncelikleri ortak bir zeminde buluşturmayı desteklerken; Avustralya’nın Pasifik ada devletleriyle bağı, bölgesel iş birliği ve kapsayıcılık boyutunu güçlendirmektedir.
Genel Bağlam: Yeni Bir Enerji ve İklim Düzeninin Eşiğinde
Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan gelişmeler başta olmak üzere jeopolitik belirsizlikler, küresel enerji arz güvenliğini doğrudan etkilemektedir. Bu gelişmeler, enerji fiyatları ve siyasi öncelikler üzerindeki baskıyı artırırken, iklim müzakerelerine yönelik uluslararası ilgiyi daha görünür ve kritik hale getirmektedir.
Dünya petrol arzının %20’sinden fazlası ile doğal gaz, gübre ve petrokimyasal ürünlerin kritik bir bölümünün tek bir geçiş hattına bağımlı olması, 110 trilyon dolarlık küresel ekonominin yapısal kırılganlığını gözler önüne sermektedir.
Fatih Birol, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı: “Enerji güvenliği artık eski varsayımlarla yönetilemez; bundan sonra en ucuz enerji değil, en güvenilir, sürdürülebilir ve kesintisiz enerji tercih edilecek.”
Ortaya çıkan yeni konjonktür, iklim gündemine ilişkin temel bir paradigma değişimini işaret etmektedir. Fosil yakıt bağımlılığı, hem çevresel sorun hem de doğrudan ulusal güvenlik ve ekonomik istikrar açısından merkezi bir unsur olarak değerlendirilmektedir. İklim krizinin doğası gereği sınır tanımayan etkileri, çözümün kolektif bir sorumluluk gerektirdiğini açıkça göstermektedir. “Emisyonların pasaportunun olmayışı”, iklim krizinin tüm ülkeler için ortak ve kaçınılmaz sonuçlar doğurduğunu ortaya koymakta; çözümün de ancak ortak hareket etme iradesiyle mümkün olacağını vurgulamaktadır. Bu doğrultuda, yenilenebilir enerjiye geçiş çevresel veya etik bir tercih olmaktan ziyade ekonomik ve jeopolitik bir zorunluluk haline gelmektedir.
Öte yandan, iklim değişikliğine yönelik siyasi ilginin azaldığı bir dönemde, aşırı hava olaylarının sıklığı ve şiddetinin giderek artması dikkat çekici bir çelişkiyi gözler önüne sermektedir. Bu durum, COP31’in gerçek etki yaratabilmesi için taahhütlerin ötesine geçerek somut uygulamaların merkeze alınması gerektiğini göstermektedir. Gün boyunca gerçekleştirilen oturumlarda, bu belirsizlik ortamının COP31 gündemine nasıl yansıyacağı değerlendirilmektedir.
Zirvenin açılışında, bu yıl 100. yaşına ulaşan David Attenborough’nun yaşam yolculuğu üzerinden iklim mücadelesinin uzun dönemli tarihsel seyrine dikkat çekilmiştir. Tabiatın sesi haline gelen yayıncının 1979’da BBC’de yayımlanan “Life on Earth” serisiyle milyonlarca insanı doğayla tanıştırdığı, aynı yıllarda büyük petrol şirketlerinin fosil yakıtların yol açtığı risklere ilişkin bilgiye sahip olmalarına rağmen bu bilgiyi kamuoyuyla paylaşmaktan kaçındığı hatırlatılmıştır. Attenborough’nun COP26’da dile getirdiği “Ben kendi yaşamımda düşüşe şahitlik ettim; siz muhteşem bir iyileşmeye şahit olabilirsiniz” çağrısı, mevcut krizin aynı zamanda kolektif bir dönüşüm fırsatı sunduğuna dikkat çekmektedir.
Zafer Mutlu, Oksijen Yönetim Kurulu Başkanı: “COP31’in Türkiye’de gerçekleşecek olmasını hem ülkemiz hem bölgemiz hem de gezegenimiz için bir fırsat olarak görüyoruz.”
Bildirgede ele alınan on tema, birbirinden bağımsız başlıklar değil; aynı dönüşüm hikâyesinin halkalarıdır. Enerji güvenliğiyle başlayan zincir, bu dönüşümü mümkün kılacak finansmana; oradan sanayinin ve şehirlerin yeniden kurgulanmasına ve nihayetinde COP31’in eylem gündemine bağlanır. İzleyen bölümler, bu bütünlüklü dönüşümün birbirini tamamlayan parçaları olarak değerlendirilmelidir.




