Orta yaş döneminde kalp ve damar sağlığını korumaya yönelik alınan üç temel önlem, ilerleyen yaşlarda demans riskini önemli ölçüde azaltma potansiyeline sahiptir. ABD’de gerçekleştirilen yeni bir araştırma, 45-65 yaş grubunda normal kan basıncına sahip olmanın, tip 2 diyabetten kaçınmanın ve sigara içmemenin, demans geliştirmeden geçirilen yaşam süresini ortalama 13 yıl uzattığını ortaya koydu.
Tıp dergisi Neurology’de yayımlanan bu çalışma, New York Üniversitesi (NYU) Langone Health araştırmacıları tarafından yürütüldü. Bilim insanları, 1986’da başlatılan ve ABD’de on binlerce kişiyi uzun yıllar boyunca izleyen Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) çalışmasının verilerini analiz etti.
The Guardian’da yer alan habere göre, araştırmada başlangıçta demans tanısı bulunmayan ve ortalama yaşı 56 olan 12 bin 409 kişi yaklaşık 26 yıl boyunca takip edildi. Katılımcılar, yüksek tansiyon, tip 2 diyabet ve sigara kullanımı açısından değerlendirildi.
Takip süresi boyunca 3 bin 8 kişiye demans tanısı konulurken, 5 bin 238 kişi demans gelişmeden yaşamını yitirdi. Araştırmaya göre, üç risk faktörünün hiçbirine sahip olmayan bireyler, bu üç faktörün tamamını taşıyanlara kıyasla ortalama 13 yıl daha demans geliştirmeden yaşadı.
Çalışmada, başlangıçta ne diyabeti ne de yüksek tansiyonu bulunan ve sigara içmeyen kişilerin ortalama 30,1 yıl demanssız yaşadığı belirlendi. Bir risk faktörüne sahip olanlarda bu süre 26,3 yıl, iki risk faktörü bulunanlarda 21 yıl, üç risk faktörünü taşıyanlarda ise 17 yılın biraz üzerinde gerçekleşti.
45 yaşından itibaren sigarayı bırakmak önemli
Araştırmanın kıdemli yazarı ve NYU Langone Optimal Yaşlanma Enstitüsü Direktörü Dr. Josef Coresh, bulguların orta yaşta bu risk faktörlerinden kaçınmanın beyin sağlığını korumada etkili bir strateji olduğunu gösterdiğini ifade etti. Coresh, “Umarız bu sonuçlar, insanların 45 yaşından itibaren sigarayı bırakmaları ve kalp-damar sağlıklarını yakından takip etmeleri konusunda teşvik edici olur” dedi.
Daha önceki araştırmalar, çocukluk döneminden itibaren sürdürülen koruyucu önlemlerle kontrol altına alınabilen 14 risk faktörünün, insanların daha uzun yaşamalarına rağmen demans vakalarının yaklaşık yüzde 45’ini önleyebileceğini veya geciktirebileceğini ortaya koymuştu.
Kadınlar daha avantajlı
Araştırmada ayrıca kadınların, sahip oldukları risk faktörü sayısından bağımsız olarak erkeklere kıyasla daha uzun süre demans geliştirmeden yaşadığı gözlemlendi. Veriler, beyaz katılımcıların siyah katılımcılara göre daha fazla demanssız yaşam yılına sahip olduğunu da gösterdi.
Araştırmaya dahil olmayan Alzheimer’s Research UK’den Dr. Jacqui Hanley, çalışmanın yalnızca demans riskine değil, insanların demans olmadan ne kadar yaşayabileceğine odaklanmasının önemine dikkat çekti. Fiziksel olarak aktif kalmanın, sigara içmemenin ve yüksek tansiyon ile diyabetin kontrol altında tutulmasının hem kalp hem de beyin sağlığı açısından kritik olduğunu vurguladı.
Uzmanlar, dünya genelinde demansla yaşayan kişi sayısının 2050 yılına kadar yaklaşık üç kat artarak 153 milyona ulaşmasının beklendiğini belirtiyor. Ancak önceki çalışmalar, yaşam boyu değiştirilebilir risk faktörlerinin kontrol altına alınmasıyla demans vakalarının yaklaşık yüzde 45’inin önlenebileceğini veya geciktirilebileceğini göstermektedir.
Kaynak: Gazete Oksijen




