Geride bıraktığımız Dünya Kupası, bugüne dek gerçekleşen en büyük turnuva olma özelliğini taşıyor. Turnuvaya katılan ülke sayısındaki artış ve oynanan maçların fazlalığı, izleyici sayısını yükseltirken, aynı zamanda gelir elde etme fırsatlarını da beraberinde getirdi. Saha içinde futbolun yıldızları unutulmaz anlara imza atarken, saha dışında ise milyarlarca dolarlık ekonomik hareketlilik yaşandı.
Ancak, bu turnuvanın kazançları herkes için eşit şekilde dağılmadı. BBC’ye göre, Dünya Kupası’nın finansal kazananları ve kaybedenleri şu şekilde sıralanıyor:
FIFA – Kazanan
Dünya futbolunun yönetim organı FIFA, Dünya Kupası’ndan elde ettiği gelirle dikkat çekiyor. Katar’da düzenlenen 2022 Dünya Kupası’ndan rekor düzeyde 7,6 milyar dolar (5,6 milyar sterlin) gelir elde edildiği bildirilmektedir. 2026 Dünya Kupası’nın ABD, Kanada ve Meksika’nın ortak ev sahipliğinde düzenlenecek olmasıyla bu rakamın aşılması bekleniyor.
Deutsche Bank Research Kıdemli Stratejisti Marion Laboure, FIFA’nın dört yıllık dönemdeki toplam gelirinin 13 milyar dolara yaklaşabileceğini belirterek, FIFA’nın turnuvadaki en büyük kazanan olduğunu ifade ediyor.
FIFA’nın gelir kalemleri arasında yayın hakları, lisans anlaşmaları, ağırlama hizmetleri, sponsorluk anlaşmaları ve bilet satışları yer alıyor.
Laboure, “FIFA ayrıca resmi ikinci el bilet satış platformunu devreye aldı ve hem alıcıdan hem de satıcıdan yüzde 15 komisyon almaya başladı” şeklinde ekliyor.
FIFA’nın turnuvayı 64 takıma çıkarma planlarıyla birlikte, Çin ve Hindistan gibi ülkelerin de katılımıyla milyarlarca yeni izleyicinin sisteme dahil olması bekleniyor. Bu durum, gelirlerin daha da artmasına olanak sağlayabilir.
Taraftarlar – Kaybeden
Dünya Kupası, birçok taraftar için unutulmaz bir deneyim sunarken, mali açıdan büyük bir yük getirdi. Özellikle bilet fiyatlarının yüksekliği ve FIFA’nın dinamik fiyatlandırma sistemi yoğun eleştirilere neden oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin Paraguay ile oynadığı açılış maçının bilet fiyatlarının bin dolara kadar çıkması üzerine, “Ben o parayı vermezdim” yanıtını verdi.
New Jersey’deki MetLife Stadı’nda oynanacak final maçının resmi bilet fiyatı 32 bin 970 dolar olarak belirlenirken, bazı biletler yeniden satış platformlarında 2 milyon doların üzerinde fiyatlarla listelendi.
FIFA Başkanı Gianni Infantino, bilet fiyatlarının ABD’deki diğer büyük spor organizasyonlarıyla benzer seviyelerde olduğunu savundu.
Taraftarlar, yalnızca bilet fiyatları nedeniyle değil, ulaşım, yiyecek-içecek ve konaklama maliyetleri nedeniyle de yüksek harcamalar yapmak zorunda kaldı.
New Jersey Transit tren ücretleri gibi örnekler, özellikle tepki çeken konular arasında yer aldı. MetLife Stadı’na yaklaşık 30 dakikalık bir yolculuğun gidiş-dönüş ücreti normalde 12,90 dolar iken turnuva süresince 150 dolara çıkarıldı. Gelen yoğun tepkilerin ardından bu fiyatlar düşürüldü ancak hâlâ normal seviyelerin üzerinde kaldı.
Yayıncılar ve sponsorlar – Kazanan
Yayın kuruluşları, Dünya Kupası’nın yayın hakları için milyarlarca dolar ödedi, ancak yüksek izlenme oranları ve reklamverenlerin yoğun ilgisi sayesinde önemli gelir elde etmeleri bekleniyor.
FIFA, bu turnuvada oyuncuların sıvı takviyesi yapabilmesi için “hidrasyon molaları” uygulamasını başlattı. Gianni Infantino, bu kararın “tamamen sportif nedenlerle” alındığını ve FIFA’ya ek gelir sağlamadığını belirtti.
Ancak, oyuncuların yaklaşık 90 saniye süren bu molaları, özellikle ABD’deki reklam yayınlamak isteyen yayıncılar ve sponsorlar için yeni ticari fırsatlar oluşturdu. Amerikan sporlarında reklam araları uzun süredir yayın modelinin önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.
ABD’de yayın hakları için yaklaşık 485 milyon dolar ödediği bildirilen Fox Sports, hidrasyon molalarını bir markanın sponsorluğunda yayınladı.
Uzmanlara göre Fox’ta yayınlanan 30 saniyelik ortalama Dünya Kupası reklamının bedeli 200 bin ila 300 bin dolar arasında değişirken, ABD’nin oynadığı maçlar ile turnuvanın son aşamalarında bu rakam 750 bin dolara kadar yükseldi.
Bu durum, yalnızca ABD’deki hidrasyon molası reklamlarından yaklaşık 250 milyon dolar gelir elde edilebileceği yönünde değerlendirmelere yol açtı.
İngiltere’deki BBC ve ITV üzerinden maçları izleyen taraftarlar ise bu reklamlardan etkilenmedi. BBC reklam yayınlamazken, ITV’nin reklam süresi ülkenin yayın düzenlemeleriyle sınırlandırılmış durumda.
Dünya Kupası’nın resmi sponsorları, organizasyonla isimlerini ilişkilendirmek için yüksek bedeller ödemekte. Adidas ve Coca-Cola gibi markalar, turnuva boyunca yoğun görünürlük elde etti.
Alman spor giyim markası Adidas, Lamine Yamal, Jude Bellingham ve Lionel Messi’nin yer aldığı “Backyard Legends” reklam kampanyasına yaklaşık 50 milyon sterlin harcayarak rakibi Nike ile rekabetini sürdürdü.
Buna karşın, FIFA’nın resmi sponsor olmayan markaların görünürlüğünü azaltma çabaları bazı şirketlere dolaylı fayda sağladı. Örneğin, San Francisco’daki Levi’s Stadı’nın dışında bulunan Levi’s logosunun üzeri kapatıldı.
David Beckham – Kazanan
Adidas’ın ana reklam filminde Sir David Beckham’ın yapay zekâ ile oluşturulmuş bir versiyonu da yer aldı. Beckham’ın çekimlere katılacak zamanı olmadığı değerlendiriliyor.
İngiltere’nin ilk milyarder sporcusu olan Beckham, Home Depot’tan Bank of America’ya kadar birçok reklam kampanyasında yer almayı sürdürüyor.
Futbolu bırakmasının üzerinden on yılı aşkın süre geçmesine rağmen Beckham, ABD futbolunun en önemli yüzlerinden biri olmayı sürdürüyor. Ortaklarından biri olduğu Inter Miami’nin, 1,45 milyar dolarlık değeriyle Major League Soccer’ın en değerli kulübü olduğu tahmin edilmekte.
Beckham, sahada Dünya Kupası’nı kazanamamış olabilir ancak ticari anlamda büyük bir başarı elde ettiği değerlendiriliyor.
Ev sahibi şehirler – Kaybeden
ABD, Kanada ve Meksika’daki 16 ev sahibi şehir, turnuva boyunca çok sayıda taraftarı ve turisti ağırlayarak oteller, restoranlar ve yerel işletmelere hareketlilik kazandırdı.
Ancak, uzmanlar kısa vadeli bu canlanmaya rağmen uzun vadeli ekonomik katkının oldukça sınırlı olduğunu belirtiyor.
FIFA, turnuvanın küresel ekonomiye yaklaşık 41 milyar dolar katkı sağlayacağını, bunun 17 milyar dolarının ABD ekonomisine yansıyacağını ve çoğu konaklama ile hizmet sektöründe olmak üzere 185 bin kişilik istihdam oluşturacağını tahmin ediyor.
Oxford Üniversitesi’nde yönetim uygulamaları alanında araştırmacı ve Oxford Global Projects Üst Yöneticisi (CEO) Alexander Budzier, bu ölçekteki spor organizasyonlarının uzun vadeli ekonomik fayda sağlamadığını savunuyor.
Budzier’e göre, birçok kişi turnuva dönemindeki yoğunluktan kaçınmayı tercih ettiği için ev sahibi şehirlerde normal turist sayısı düşüyor.
İşe alımlarda geçici bir artış yaşansa da, bunun büyük bölümü düşük ücretli hizmet sektörü işlerinden oluşuyor.
Budzier, “İş yaratıyor ama servet yaratmıyor” değerlendirmesini yap




