Ankara’daki 36. NATO Liderler Zirvesi’nin ilk gününde ilginç bir durum havaalanında ortaya çıktı. Çekya’dan iki ayrı delegasyon, farklı zaman dilimlerinde Ankara’ya iniş yaptı.
Çekya Başbakanı Andrej Babiš, öğle saatlerinde Esenboğa Havalimanı’na iniş yaptı ve burada Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından karşılandı. Ardından, havalimanına başka bir Çek uçağı daha geldi; bu uçak, Cumhurbaşkanı Petr Pavel’i taşıyordu. Pavel, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından karşılandı.
İki uçağın, Çekya’nın başkenti Prag’daki aynı havalimanından bir saatten kısa aralıklarla kalktığı belirtildi. Çek hükümeti, iki liderin neden ayrı uçaklarla seyahat ettiğine dair herhangi bir açıklama yapmadı.
Aslında, Pavel ve Babiš, bu zirveye katılım konusunda aylardır çatışma halindeydi. Çekya’da geleneksel olarak, başbakan hükümeti ve cumhurbaşkanı devleti temsil ederek bu tür zirvelere birlikte katılır.
Ancak, Babiš geçen ay Pavel’in zirveye katılmasını yasakladı. Bu yasak kararıyla ilgili yaptığı açıklamada, müzakereler için “daha fazla alana” ihtiyaç duyduğunu ifade etti. Bunun üzerine Cumhurbaşkanı Pavel, Çekya Anayasa Mahkemesi’ne başvurarak zirveye katılma izni talep etti. Mahkeme, iki gün içinde geçici bir tedbir kararı alarak hükümete Pavel’in katılımını sağlaması talimatını verdi.
Tartışmalar burada sona ermedi. Mahkeme kararına rağmen, hükümet delegasyon liderliğini Cumhurbaşkanı’na değil Başbakan’a atadı. Pavel, delegasyonda cumhurbaşkanı bulunuyorsa liderin o olması gerektiğini savunmaya devam etti. Zirve tarihi gelmeden iki taraf uzlaşmaya varamadı ve böylece iki lider ortak bir uçağa binmekten kaçındı.
NATO zirvesindeki çatışmanın kökeni
Babiš ve Pavel arasındaki gerilimin temel nedeni aslında NATO zirvesi değil; bu durum, daha önceki bir krizin bir devamı niteliğinde. Gerilimin kökeni, ocak ayındaki “Filip Turek” krizine dayanıyor. Ocak ayında Babiš’in liderlik edeceği koalisyon kurulurken, ittifakın küçük ortağı Motoristé partisinin milletvekili Filip Turek’in çevre bakanı olmasını talep etti. Pavel, Turek’in geçmişteki ırkçı ve homofobik sosyal medya paylaşımlarını gerekçe göstererek bu atamayı reddetti. Çekya medyasına göre, bazı paylaşımlar Nazi Almanyası’nı yüceltiyordu.
Babiš, Pavel’i ikna etmek için çabalar sarf etti, ancak sonuç alamadı. Cumhurbaşkanı, yapılanın “bir gençlik hatası” olarak nitelendirilemeyeceğini vurgulayarak kararından geri dönmedi.
Turek, hükümete resmen giremeyince Yeşil Mutabakat-iklim politikası için hükümet temsilcisi unvanıyla bakanlığı yönetmeye çalıştı. Ancak hukukçular, hükümetin anayasal kuralların çevresinden dolanmaya çalıştığını ifade etti.
NATO zirvesi krizinin temelleri burada atıldı. Turek’le aynı partiden olan Dışişleri Bakanı Petr Macinka, Pavel’in “anayasal çerçevenin dışına çıktığını” iddia ederek NATO zirvesinde Pavel’in delegasyona liderlik etmemesi gerektiğini savundu. Pavel ise bu açıklamaları “şantaj girişimi” olarak nitelendirdi. Böylelikle hükümet ile cumhurbaşkanı arasında NATO zirvesinde devam eden bir yetki savaşı başladı.
Kaynak: Gazete Oksijen




