Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türkçenin dünya dillerindeki izlerini belgeleyen “Dünya Dillerinde Türkçe” sözlüğünü tanıttı. UNESCO tarafından her yıl 21 Şubat’ta kutlanan Uluslararası Ana Dil Günü dolayısıyla düzenlenen tanıtım toplantısında konuşan Ersoy, bu eserin bir sözlük olmasının ötesinde, Türkçenin tarih boyunca kurduğu kültürel bağların bilimsel bir envanteri niteliğinde olduğunu vurguladı.
Türkçenin küresel izlerini ortaya koyan bilimsel çalışma
Yunus Emre Enstitüsü tarafından hazırlanan “Dünya Dillerinde Türkçe” sözlüğü, farklı dillerdeki Türkçe kökenli kelimeleri sistematik bir şekilde derleyen kapsamlı bir çalışma olarak dikkat çekiyor. Tanıtım toplantısında Bakan Ersoy’un yanı sıra, Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Celile Eren Ökten, ÖSYM Başkanı Bayram Ali Ersoy, Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Abdurrahman Aliy, Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplulukları Başkanı Abdulhadi Turus, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Derya Örs ve Türk Dil Kurumu Başkanı Osman Mert de yer aldı.
Bakan Ersoy, sözlüğün yalnızca kelime listesinden ibaret olmadığını, Türkçenin tarih boyunca farklı toplumlarla kurduğu etkileşim ve ortak kültürel hafızanın bir yansıması olduğunu ifade etti. Dilin, medeniyetlerin en güçlü taşıyıcı unsurlarından biri olduğunu belirten Ersoy, Türkçenin ticaret yollarından bilim merkezlerine kadar geniş bir etki alanına sahip olduğunu söyledi.
Kosova’da ‘fincan’, Atina’da ‘bakkal’, Bükreş’te ‘çorba’
Bakan Ersoy, Türkçenin Balkanlar ve Avrupa’da aktif bir şekilde kullanılan kelimelerle yaşamaya devam ettiğine dikkat çekti. Kosova’da “fincan”, Saraybosna’da “çarşı”, Üsküp’te “dükkan”, Atina’da “bakkal”, Bükreş’te “çorba” ve Sofya’da “yoğurt” gibi Türkçe kökenli kelimelerin günlük yaşamda doğal bir yer edindiğini belirtti.
Bu durum, Türkçenin yalnızca tarihsel bir miras değil, aynı zamanda yaşayan ve etkisini sürdüren bir dil olduğunu gösteriyor. Ersoy, kelimelerin çoğu zaman politik veya askeri etkilerden daha kalıcı bir kültürel iz bıraktığını vurguladı.
Bazı dillerde 2 binden fazla Türkçe kökenli kelime tespit edildi
Çalışma kapsamında elde edilen veriler, bazı Balkan ve Avrupa dillerinde 2 binden fazla, bazı dillerde ise 1.500’ün üzerinde Türkçe kökenli kelimenin hala kullanıldığını ortaya koydu.
Bakan Ersoy, sözlüğün yaşayan dil gerçekliğini yansıtan bir yaklaşım benimsediğini belirtti. Sadece tarihsel kelimeleri değil, günümüzde aktif olarak kullanılan Türkçe kökenli sözcükleri de kayıt altına aldıklarını ifade etti. Bu yönüyle çalışmanın, hem bilimsel güvenilirlik hem de çağdaş dil araştırmaları açısından önemli bir referans kaynağı olacağı belirtildi.
Kültürel diplomasinin en güçlü araçlarından biri
Bakan Ersoy, Türkçenin uluslararası alanda yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda kültürel diplomasi açısından önemli bir “yumuşak güç” unsuru olduğunu vurguladı. Ortak kelimeler ve kavramların toplumlar arasında görünmeyen güçlü bağlar oluşturduğunu ifade eden Ersoy, sözlüğün bu bağları bilimsel olarak belgelediğini söyledi.
Yunus Emre Enstitüsü’nün Türkçeyi yalnızca öğretmekle kalmadığını, aynı zamanda Türk kültürünü ve düşünce dünyasını da uluslararası alanda tanıttığını belirten Ersoy, bu tür çalışmaların Türkiye’nin kültürel etki alanını güçlendirdiğini dile getirdi.

Akademik dünya için yeni araştırma alanları açacak
Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Abdurrahman Aliy, ana dilin bireyin dünyayı anlamlandırmasındaki temel unsur olduğunu belirterek, “Dünya Dillerinde Türkçe” sözlüğünün Türkçenin küresel hafızasını görünür kılacağını ifade etti.
Aliy, bu çalışmanın geçmiş ile gelecek arasında güçlü bir köprü kuracağını ve akademik araştırmalar için kalıcı bir kaynak olacağını söyledi. Uzmanlar, sözlüğün Türkçenin tarihsel derinliğini ve coğrafi yayılımını bilimsel verilerle ortaya koyarak dil araştırmaları, kültürel çalışmalar ve uluslararası ilişkiler alanında önemli bir referans noktası oluşturacağını belirtiyor.




