


Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından 23 Ekim tarihinde 81 il kültür ve turizm müdürlüğüne bir yazı gönderildi. Yazıda, arkeolojik sit alanlarında yapılan jeofizik ve jeoradar çalışmalarına dair yeni önlemler sıralandı. Genel Müdür Birol İnceciköz tarafından imzalanan belgede, son zamanlarda arkeolojik kazı alanlarında yapılan araştırmalarda elde edilen verilerin yetkisiz kişilerce sanal medya platformlarında paylaşıldığına dikkat çekildi.
Bakanlığın yazısında, jeofizik ve jeoradar araştırmalarından elde edilen verilerin bilimsel gerçeklerle çelişen bilgilerle sosyal medyada yayımlandığına vurgu yapıldı. Bu durumun arkeolojik alanlarda izinsiz araştırma ve kaçak kazı faaliyetlerine yol açabileceği belirtildi. Kültürel varlıkların korunması, bilimsel çalışmaların güvenilirliğinin sağlanması ve araştırma verilerinin gizliliği için gerekli önlemlerin alınmasının önemine dikkat çekildi.
ARAŞTIRMA VERİLERİ ÜÇÜNCÜ KİŞİLERLE PAYLAŞILMAYACAK
Bakanlık, kazı başkanlıkları, müze müdürlükleri ve il kültür ve turizm müdürlükleri tarafından yürütülecek jeofizik ve jeoradar çalışmalarında, hizmet alınan firmalarla yapılan sözleşmelere gizlilik hükümleri eklenmesini talep etti. Çalışmalarda elde edilen sözlü, yazılı ve görsel her türlü bilgi, belge, bulgu ve görüntünün üçüncü şahıslarla paylaşılmasının yasak olduğu, verilerin yalnızca ilgili kurumlarla paylaşılabileceği ifade edildi. Gizlilik yükümlülüklerine uyulmaması durumunda uygulanacak hukuki, cezai ve idari yaptırımların sözleşmelerde açıkça belirtilmesi gerektiği kaydedildi.
İZİNSİZ ÖLÇÜM VE GÖRÜNTÜ ALMAYA YASAL UYARI
Yazıda, arkeolojik sit alanlarında izinsiz araştırma, ölçüm ve görüntü alma faaliyetlerinin, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 74’üncü maddesine aykırı olduğu ifade edildi. Bu yöntemlerle elde edilen veri ve görüntülerin paylaşılmasının aynı kanunun 43’üncü maddesi ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu çerçevesinde yayım hakkı ihlaline yol açabileceği belirtildi. İlgililerin izni olmadan üçüncü kişilerle yapılan paylaşımların, Türk Ceza Kanunu’nun 336’ncı maddesi ve diğer ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda sorumluluk doğurabileceği vurgulandı.
FİRMALARA MESLEK ODASI ŞARTI
Arkeolojik alanlarda jeofizik ve jeoradar araştırmalarını gerçekleştirecek firmalar için yeni düzenlemeler getirildi. Bu firmaların, ilgili jeofizik mühendisleri odasına kayıtlı olması gerektiği, çalışmaların ise mesleki yeterlilik ve faaliyet koşullarını taşıyan jeofizik mühendisleri tarafından yürütülmesi gerektiği ifade edildi. Kurallara uymayanların, ilgili meslek odasına bildirilerek mesleki ve hukuki süreçlerin başlatılması talep edildi.
Bakanlık, hizmet alımı öncesinde firmaların yalnızca fiyat belirlemek amacıyla araziyi inceleyebileceğini, alanın büyüklüğü ve topoğrafyasına dair keşif yapabileceğini bildirdi. Sözleşme veya protokol imzalanmadan önce jeofizik ve jeoradar cihazlarıyla herhangi bir araştırma yapılmasının yasak olduğu vurgulandı. Denetimlerde mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda sözleşmelerin feshedilmesi ve gerekli adli, cezai ve idari işlemlerin başlatılması gerektiği ifade edildi. Genel Müdür Birol İnceciköz, tüm kazı başkanlıkları, müze müdürlükleri ve il kültür ve turizm müdürlüklerinin kültürel varlıkların korunmasına azami dikkat göstermeleri gerektiğini belirtti.




