Trump yönetimi, Venezuela’nın lideri Nicolas Maduro’yu tutuklamasının ardından Karakas’ta iş dünyasını geri çekmeyi başaramıyor. Küba ise daha karmaşık bir durum sunuyor.
Politico’nun haberine göre ABD, Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel’e uygulanan yaptırımları ve enerji ablukasını sıkılaştırmaya devam ediyor. Yönetim, rejimi zayıflatmayı ve iktidardan indirmeyi hedefliyor; askeri seçenekler de gündemde.
Dışişleri Bakanı Marco Rubio, bu hafta Küba halkına yönelik bir video mesajında “daha iyi bir gelecek inşa etme” vaadinde bulundu. Ancak Florida’nın yalnızca 145 kilometre güneyinde bulunan ve yaklaşık 10 milyon nüfusa sahip bu komünist adanın yeniden canlandırılması için büyük ölçekli özel sektör yatırımlarına ihtiyaç var; ABD’li iş dünyası ise bu konuda oldukça temkinli.
“Her şey sıfırdan yapılmak zorunda”
Miami merkezli Kübalı-Amerikalı iş insanı ve Küba Özgürlük Konseyi üyesi Horacio Garcia Jr., durumu şu şekilde özetledi: “Bu ülkenin tamamen yeniden inşa edilmesi gerekiyor. Su, elektrik gibi altyapı yok. İşleyen bir bankacılık sistemi de mevcut değil. Her şey sıfırdan yapılmalı. Harabeye dönmüş bir ülkeden bahsediyoruz.”
Venezuela’nın ekonomik motoru petrol sektörüne sahip olmasının aksine, Küba’da Trump yönetiminin tutabileceği belirgin bir sektör bulunmuyor. Ancak geçmişte hem ABD’li tarım hem de turizm şirketleri adaya ilgi göstermişti. Küba’nın yatırıma açılması, devrim sonrası el konulan mülklerini geri almak isteyen göçmen topluluğu ve ABD politikasıyla ilgili karmaşık bir tarihi yük taşıyor.
Bu tarihsel yük, Kongre onayı gerektiren yaptırımların kaldırılmasını ve 1996 tarihli bir ABD yasasının yarattığı hukuki riski de kapsıyor. Söz konusu yasa, Küba devrimi sonrası el konulan mülklerden kazanç sağlayan her şirkete dava açılmasının önünü açıyor. Yüksek Mahkeme, bu yasa çerçevesinde, Küba kıyılarındaki ABD’ye ait bir limanın 2016-2019 yılları arasında iskelelerini kullanan dört kruvaziyer şirketine dava açma hakkı olduğuna hükmetti. Enerji şirketi Exxon Mobil’in el konulan petrol ve gaz varlıkları için açtığı dava da Yüksek Mahkeme gündeminde.
Eski Kanada’nın Küba Büyükelçisi Mark Entwistle, durumu “Küba karmaşık ve nüanslı bir yer. Her konunun kendine özgü bir arka planı var ve her yerde tuzaklar mevcut” sözleriyle nitelendirdi.
Siyasi arka plan: Küba, Venezuela değil
Yönetim içindeki görüşmelere yakın bir kaynak, yönetimin Küba’daki olası yatırımlar hakkında iş dünyasıyla irtibat halinde olduğunu doğruladı. Floridalı Cumhuriyetçi Senatör Rick Scott, durumu net bir şekilde ifade etti: “Hayatım boyunca iş kurdum ve yatırım yaptım. Eğer akıllıysanız belirsiz ortamlara yatırım yapmazsınız. Net bir demokrasi ve net bir hukuk devleti şart. İnsanlar ciddi paralarını bu tür ortamlara koymaz.”
Scott, Küba’ya yönelik endişeleri Venezuela ile kıyaslayarak, Kübalı-Amerikalıların adaya dönmek ve yatırım yapmak istediğini vurgulayan Trump’ın aksine, Küba’nın çok daha karmaşık bir denkleme sahip olduğunu belirtti.
“Küba’da bir Delcy Rodriguez yok”
Trump yönetimi, Ocak ayında otoriter lider Nicolás Maduro’yu devirip yerine yardımcısı Delcy Rodriguez’i getirmeyi başarmıştı; Rodriguez, yönetimle aktif olarak iş birliği yapıyor. Entwistle, bu başarının Küba’da tekrarlanamayacağını düşünüyor: “Kübalı bir Delcy Rodriguez yok.” Eski büyükelçi, “Gerçek bir savaş olmadan Küba hükümetiyle masaya oturmanız gerekecek” diyerek, Küba yönetiminin Venezuela’ya kıyasla çok daha tutarlı ve birleşik bir yapı sergilediğini vurguladı.
Bir ticaret derneği yetkilisi, anonim konuşma koşuluyla şu değerlendirmeyi yaptı: “Venezuela tamamen çökmüş olduğu için işe yaradı. Küba da zayıfladı, ancak insanlar Küba’yı ve onun etki alanını derinden yanlış anlıyor.” Bu etki; Çin ve Rusya ile ilişkilerden, göçmen topluluğunun tutkusuna, el koyma davalarından ülkenin jeopolitik konumuna kadar geniş bir yelpazede etkili olmaktadır.
Gıda krizi ve yatırım ihtiyacı
ABD’nin Küba için Tarım Koalisyonu Başkanı Paul Johnson, adada acil gıda yardımı ihtiyacının altını çizdi. Domuz ve kümes hayvanı sürülerinin büyük ölçüde azaldığını, daha kapsamlı bir gıda krizinin meydana geldiğini belirten Johnson, “Umarım Beyaz Saray çevresindeki biri tarım konusunu gündeme getiriyordur, çünkü bu sektör ve insani boyut açısından kimsenin istemediği bir gıda krizi var” dedi.
Hâlihazırda ABD, Küba’ya tavuk, pirinç ve sığır eti ihraç etmektedir. Ambargonun kaldırılması durumunda ise kahve ve kömürün ötesinde tropikal meyveler, kış sebzeleri ve ülkenin dünyaca ünlü purosunun da ABD pazarına girebileceği öngörülüyor.
Onlarca yıllık ihmalin izlerini taşıyan altyapı için milyarlarca dolarlık yatırımlara ihtiyaç bulunmaktadır; su şebekesi, elektrik sistemi ve internet altyapısının modernize edilmesi gerekmektedir.
“Herkes sessizce bekliyor”
Ticaret grupları, şirketlerin Küba’ya yönelik olası yatırım ilgilerini açıkça ifade etmekten kaçındığını aktarıyor. Belirsiz ekonomik ortamda verilen vaatlerin tutulamaması halinde Trump’tan sert bir tepki gelebileceği endişesi bu durumu tetikliyor. Kavulich, “Herkes sessizce bekliyor. İzin verilen alanlarda Küba ile iş yapan şirketler sadece bunu yapıyor ama konuşmuyor. Bekleyenler bilgi toplayıp gelişmeleri izliyor, fakat kamuoyuna çıkmıyor. Çünkü bu adımın getireceği riskler çok büyük” ifadelerini kullandı.
Bu bekleyiş sürerken Washington baskıyı artırmaya devam ediyor. Adalet Bakanlığı, çarşamba günü eski Küba Devlet Başkanı Raul Castro hakkında, 1996’da sivil kurtarma uçuşlarıyla ilgili dört kişinin öldürülmesiyle bağlantılı bir iddianame hazırladı. Bu siyasi tırmanma, ülke genelinde yaşanan art arda elektrik kesintileriyle çakışıyor. Trump da perşembe günü “Başarısız bir ülke bu, herkes biliyor. Elektrik yok, para yok, gerçekten hiçbir şey yok. Onlara yardım edeceğiz” şeklinde konuştu.
Kaynak: Gazete Oksijen




