Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın koordinasyonunda gerçekleştirilen tarihi eser iade süreçlerine bir yenilik daha eklendi. Daha önce Türkiye’ye iade edilen 12 panelin ardından, ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin büyük kompozisyonuna ait bir panel daha, kültürel mirasa kazandırıldı. ABD’de bulunan 13’üncü panelin Türkiye’ye dönüşü sağlandı.
ULUSLARARASI TAKİP BAŞARIYA ULAŞTI
Bakanlıktan yapılan açıklamada, Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalar sonucunda eserin büyük kompozisyona ait olabileceği belirlendi. Panelin, çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi, Zeugma Kazı Başkanı Kutalmış Görkay aracılığıyla Bakanlığa iletildi. Bakanlık uzmanlarının yaptığı incelemeler, panelin kullanılan tessera renkleri, geometrik bordür düzeni, kompozisyon özellikleri ve kesme ile sökülme izleri açısından ‘Çingene Kızı’ mozaiğiyle önemli benzerlikler taşıdığını ortaya koydu. Bu bulgular üzerine, Bakanlık yetkilileri Amerikan İç Güvenlik Birimine bilimsel verilerle desteklenen kanıtları sundu. İki ülke arasında mevcut olan ikili anlaşmaya atıfta bulunarak esere el konulması talep edildi. Ayrıca, daha önce Zeugma’nın kaçak kazılara maruz kalması durumu, kriminolojik delil oluşturdu. 2018 yılında ABD Bowling Green Üniversitesi’nden iade edilen diğer 12 parçanın varlığı da Türkiye’nin bu eserin iadesinde hukuki açıdan avantaj sağladı. Amerikan İç Güvenlik Biriminin soruşturmasının tamamlanmasının ardından mozaik pano, Chicago Başkonsolosluğu’na teslim edilerek Turkish Cargo ile ülkemize getirildi. Daha önceki iade süreçlerinde olduğu gibi, bu eserin geri dönüşü de kamu kaynakları harcanmadan uluslararası iş birliği sayesinde gerçekleşti. Bilimsel değerlendirmelerin ardından Türkiye’ye ulaştırılan eser, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edildi. Panel, gerekli işlemlerin ardından Gaziantep’te ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin sergilendiği Zeugma Mozaik Müzesi’nde eski parçasıyla bir araya gelecek.

BAKAN ERSOY: MİRASIMIZA SAHİP ÇIKMAYA DEVAM EDECEĞİZ
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Gaziantep’imizin gözdesi Zeugma’nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdık. İade ettiğimiz 12 panelin ardından, büyük kompozisyonun 13’üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler neticesinde yeniden topraklarımıza döndü. Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıyan panel, yürütülen çalışmaların ardından ülkemize teslim edildi. Kültür varlıklarımızın izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye, medeniyet mirasımıza sahip çıkmaya devam edeceğiz. Bu süreçte, başta Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimiz olmak üzere Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, Chicago Başkonsolosluğumuz, ulusal ve uluslararası bilim insanlarımız, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo ile emeği geçen herkese teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı.
BÜYÜK KOMPOZİSYONUN PARÇASI
Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazılarında, yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ölçülerindeki büyük taban mozaiği ortaya çıkarılmıştı. Kamuoyunda ‘Çingene Kızı’ olarak bilinen ve Dionysos kültü ile ilişkilendirilen Maenad başı tasviri, bu büyük kompozisyonun bir parçası olarak yer alıyordu.




