Maldivler’in berrak sularının derinliklerinde, ışığın ulaşamadığı karanlık bir mağara sistemi, beş deneyimli İtalyan dalgıcın trajik sonunu getirdi. Kurtarma operasyonu sırasında bir Maldivli askeri dalgıç da hayatını kaybetti ve bu olayın kurbanlarının sayısı altıya yükseldi.
CNN’in aktardığına göre, beş kişilik dalgıç ekibi, başkent Malé’nin yaklaşık bir saat mesafesindeki Vaavu Atolü açıklarında, geçen Perşembe günü dalışa geçti. Dalış eğitmeni Gianluca Benedetti, Cenova Üniversitesi’nde ekoloji doçenti olan Monica Montefalcone, Montefalcone’nin kızı Giorgia Sommacal, deniz biyoloğu Federico Gualtieri ve araştırmacı Muriel Oddenino, bu ekipte yer alıyordu. Dalgıçlar, yaklaşık 47 metre derinlikte açılan ve en alt noktasında 70 metreye kadar inen mağara sistemine daldılar. Ancak bir daha geri dönemediler.
Alarm ve ilk müdahale
Maldivler hükümeti başsözcüsü Mohamed Hussain Shareef, perşembe günü saat 13:30 civarında dalgıçların konakladığı 36 metrelik lüks yat Duke of York’tan yardım sinyali alındığını belirtti. Dalgıçlar yaklaşık iki saattir su altında kaldıkları için yüzeye çıkamamışlardı. İlk müdahale, bölgedeki başka bir liveaboard teknesinden geldi; o tekneden yardıma koşan dalgıçlar, Benedetti’nin cansız bedenini mağaranın girişinde buldu. Maldivler Sahil Güvenliği, diğer dört dalgıç için kapsamlı bir arama operasyonu başlattı ve mağara içinde oldukları varsayımıyla hareket etti.
Uluslararası kurtarma operasyonu
Shareef, operasyona yerel uzmanların yanı sıra, küresel dalış güvenliği kuruluşu Divers Alert Network’ten (DAN) üç Finlandiyalı dalgıç ve Birleşik Krallık ile Avustralya’dan gelen özel ekipmanların katıldığını ifade etti. Beklenmedik güçlü akıntılar, dar geçitler ve karanlık, operasyonu son derece zorlaştırdı. “Bu seviyede bir dalış için uzman olmanız gerekir.” diyen Shareef, dört dalgıcın konumunun Perşembe gününden ancak Pazartesi’ye kadar tespit edilebildiğini ve cesetlerin mağaranın üçüncü odasında bulunduğunu aktardı.
Kurtarma operasyonu, Kıdemli Çavuş Mohamed Mahudhee’nin Cumartesi günü hayatını kaybetmesi üzerine bir gün askıya alındı. Yetkililer, Mahudhee’nin hızlı bir yükseliş nedeniyle dekompresyon hastalığı sonucu öldüğüne inanıyor. Mahudhee, aralarında Devlet Başkanı Mohamed Muizzu’nun da bulunduğu binlerce kişinin saygı duruşunda bulunduğu askeri bir törenle toprağa verildi.
Mağaranın anatomisi
Rus teknik dalış uzmanı Vladimir Tochilov, bu mağaraya 2014 yılında girmiş olan nadir dalgıçlardan biridir. Tochilov, CNN’e mağaranın yaklaşık 200 metre uzunluğunda ve birkaç salondan oluştuğunu aktardı. “Bu mağaraya yalnızca doğru hazırlığa ve deneyime sahip, uygun planlama yapan teknik dalgıçlar erişebilir.” Dalış şirketi Neva Divers’ın YouTube’da paylaştığı video, fenerlerle yol arayan dalgıçların daraldığı karanlık ve tehditkar koridorları gözler önüne seriyor.
Tochilov, mağara dalışının yalnızca yoğun teknik eğitim değil, aynı zamanda psikolojik hazırlık da gerektirdiğini vurguluyor. Mağaranın derinliklerinde çıkış ışığı kaybolduğunda tamamen karanlıkta yön bulmak gerektiğini belirtiyor. “Karanlık bir odada bir insanı döndürüp çıkışı bulmasını istemek bile zorluklar yaratır.” Tochilov, Maldivler’in mağara dalışıyla tanınan bir yer olmadığını ve bu mağaranın muhtemelen bölgedeki tek mağara olduğunu ifade ederek, “Dışarıda göremeyeceğiniz kendine has bir flora ve faunaya sahip olduğu için bilim insanları ve biyologların ilgisini çekiyor olmalı.” dedi.
Gaz narkozu ve dezoryantasyon riski
2018’deki Tayland mağara kurtarma operasyonunda görev alan İngiliz Mağara Kurtarma Konseyi dalış görevlisi John Volanthen, derin deniz mağara dalışının birçok tehlike barındırdığını belirtiyor. Bu tehlikelerden biri, sıkıştırılmış gaz solunmasının derinliklerde yarattığı anestezi benzeri etkidir. “Daha derine indikçe bu etki, potansiyel bir paniğe yol açabilir ve çıkış yolunu bulma yetisini azaltabilir.” diyen Volanthen, İtalyan dalgıçların mağaranın derinliklerinde yönlerini kaybetmiş olabileceklerini düşünüyor.
Hava koşulları ve izin belirsizlikleri
Olayla ilgili birçok soru işareti bulunuyor. Maldivler Meteoroloji Servisi, Perşembe sabahı şiddetli rüzgar ve dalgalı deniz uyarısı içeren “beyaz alarm” vermişti ve öğleden sonra bu uyarı “sarı alarma” yükseltildi; rüzgar hızı saatte 48 km’ye, rüzgar hamleleri ise 80 km’ye ulaştı. Dalgıçların bu uyarıdan haberdar olup olmadıkları bilinmiyor.
Shareef, araştırmacılar Montefalcone, Gualtieri ve Oddenino’nun yumuşak mercanları incelemeye yönelik bir araştırma için izin aldığını doğruladı. Ancak, teknik dalış yani 30 metrenin ötesine inme izni verilmişti; fakat mağara dalışı yapacakları yetkililerle paylaşılmamıştı. “Eğer bize bunu söyleselerdi, onlara çok daha net kılavuzlar ve tavsiyeler sunabilirdik.” Cenova Üniversitesi ise Reuters’a, söz konusu dalışın “misyonun planlanan faaliyetlerinin bir parçası olmadığını” ve “kişisel bir kararla gerçekleştirildiğini” bildirdi.
Tekne ve sorumluluk soruşturması sürüyor
Shareef, yetkililerin soruşturmayı Duke of York yatı üzerinde yoğunlaştırdığını ve yatın lisansını askıya aldığını açıkladı. “Teknenin tüm evraklarının eksiksiz olmadığını kesin olarak biliyoruz.” Teknede dalış okulu lisansı bulunmuyordu. Yat işletmecisi Abdul Muhsin Moosa, Reuters’a teknenin 30 metreye kadar olan dalışlar için izinli olduğunu ve dalgıçlara varışta bu sınır hakkında bilgi verildiğini belirtti. Turları satan İtalyan şirket Albatros Top Boat’un avukatı Orietta Stella, şirketin grubun daha derine inmeyi planladığından haberdar olmadığını ve “buna asla izin vermeyeceğini” ifade etti; Albatros’un yalnızca pazarlama faaliyeti yürüttüğünü, teknenin sahibi ve mürettebatın işvereni olmadığını da vurguladı.
“Aşağıda bir şeyler olmuş olmalı”
İtalyan dalgıçlara tam olarak ne olduğu, soruşturma tamamlanana kadar netleşmeyecek. Montefalcone’nin eşi ve Giorgia’nın babası Carlo Sommacal, İtalyan la Repubblica gazetesine eşinin “dünyanın en iyi dalgıçlarından biri” olduğunu ve en az 5.000 dalış deneyiminin bulunduğunu ifade etti. Ayrıca Montefalcone’nin başkalarının hayatını asla riske atmayacak “sorumluluk sahibi bir insan” olduğunu vurguladı. Sommacal, acısını ve şaşkınlığını tek bir cümleyle dile getirdi: “Aşağıda bir şeyler olmuş olmalı.”
Kaynak: Gazete Oksijen




