Çin ile Japonya arasındaki gerginlik, Başbakan Sanae Takaichi’nin Tayvan ile ilgili yaptığı açıklamalar sonrasında hızla arttı. Pekin yönetimi, diplomatik kınama, ekonomik yaptırımlar ve askeri faaliyetler gibi çok yönlü baskı stratejileri uygulamaya koydu.
Tartışmalar, Takaichi’nin Kasım ayında, Japon Öz Savunma Kuvvetleri’nin Tayvan’a yönelik bir saldırı durumunda devreye girebileceği yönündeki ifadeleriyle başladı. Çin, Tayvan’ı kendi toprakları olarak gördüğü için dış müdahale olarak nitelendirdiği her açıklamayı “kırmızı çizgi” olarak kabul ediyor.
BBC‘nin haberine göre, Pekin yönetimi bu açıklamaların geri alınmasını talep etti.
Takaichi ise özür dilemekten kaçındı. Bununla birlikte, belirli senaryolar hakkında daha dikkatli bir şekilde konuşacağını ifade etti ve diplomatik temaslar başlatıldı. Ancak, Çin’in tepkisi hâlâ dinmedi.
“Gri alan” baskısı artıyor
Analistler, Çin’in bu sefer daha geniş bir cephede, düşük yoğunlukta ama sürekli bir baskı stratejisi izlediğini belirtiyor. Diplomatik kanallarda Birleşmiş Milletler nezdinde şikayetlerde bulunulurken, Japonya-Güney Kore-Çin üçlü zirvesi de ertelendi.
Askeri alanda, Çin’in savaş gemileri ve insansız hava araçları Japonya’nın çevresinde daha görünür hale geldi. Japon yetkililer, Çin savaş uçaklarının radar kilidi attığını ve sahil güvenlik gemilerinin tartışmalı Senkaku/Diaoyu adalarının yakınında karşı karşıya geldiğini açıkladı.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Münih Güvenlik Konferansı’nda yaptığı konuşmada, Takaichi’nin açıklamalarını “tehlikeli bir gelişme” olarak nitelendirerek Japonya’nın İkinci Dünya Savaşı geçmişine atıfta bulundu.
Ekonomik baskı: Nadir topraklar ve turizm
Pekin’in dikkat çeken hamleleri ekonomi alanında gerçekleşti. Çin, Japonya’ya yönelik nadir toprak elementleri ve kritik minerallerin ihracatına kısıtlamalar getirdi. Bu durum, teknoloji ve savunma sanayii için hayati öneme sahip girdilere erişimi zorlaştırma potansiyeli taşıyor.
Ayrıca, Çinli öğrenci ve turistlere Japonya’ya seyahat etmemeleri yönünde çağrıda bulunuldu; 49 uçuş hattı iptal edildi. Çinli turistler, Japonya’daki yabancı ziyaretçilerin yaklaşık dörtte birini oluşturuyor. Turizm gelirlerindeki düşüş ve bazı şirket hisselerindeki değer kaybı dikkat çekti.
Kültürel alanda da gerilim hissediliyor. Japon konserleri iptal edildi, bazı filmlerin gösterimi ertelendi. Küresel marka Pokemon’un Yasukuni Tapınağı’nda planlanan etkinliği, Çin’deki tepkiler nedeniyle iptal edildi. Bu tapınak, Çin’in savaş suçlusu olarak gördüğü isimlerle de ilişkilendirildiği için hassas bir konu oluşturuyor.
Seçim zaferi ve artan sertlik
Takaichi, erken seçimde elde ettiği güçlü zaferle parlamentoda önemli bir çoğunluk sağladı. Uzmanlara göre bu sonuç, başbakana Çin karşısında geri adım atmama yönünde bir siyasi alan sundu.
Takaichi, savunma harcamalarını GSYH’nin yüzde 2’sine iki yıl önce çıkarmayı vaat etti. Güvenlik stratejilerinin yıl sonuna kadar güncelleneceği ve ekonomik teşvik paketinin hazırlanacağı açıklandı.
Uzmanlar, iki tarafın da geri adım atma ihtimalinin düşük olduğunu belirtiyor. Çin, Tayvan’ı “çekirdek çıkar” olarak görüyor ve daha sert bir tutum sergilemeye eğilimli. Japonya ise artan askeri tehdit algısıyla birlikte ABD ile güvenlik işbirliğini derinleştirme niyetinde.
ABD’nin rolü
Bu süreçteki en önemli faktör ise Washington. ABD Başkanı Donald Trump, seçim öncesinde Takaichi’ye açık destek verdi. Ancak yıl içinde Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında gerçekleştirilecek görüşmeler, olası bir ABD-Çin yakınlaşma ihtimalini gündeme getiriyor.
Japon tarafında, Washington ile Pekin arasında kapsamlı bir uzlaşı olasılığı endişe ile izleniyor. Tokyo yönetimi, ABD ile güvenlik bağlantılarını güçlendirmeye ve bölgedeki Amerikan varlığının zayıflamamasını sağlamaya çalışıyor.
Mevcut durum, iki ülke arasında gerginliğin kısa vadede azalacağına işaret etmiyor. Uzmanlara göre, taraflar geri adım atmadan “kontrollü sürtüşme” dönemine girmiş durumda. Bu da, Çin-Japonya hattındaki tansiyonun uzun süre yüksek kalacağı anlamına geliyor.
Kaynak: Gazete Oksijen




