

Vakıflar Genel Müdürlüğü, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından, bölgedeki vakıf kültür varlıklarının korunması ve onarımı için kapsamlı bir çalışma sürecini hayata geçirdi. Bu süreçte, Vakıflar Genel Müdürlüğü teknik ekipleri ile Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) uzmanlarından oluşan tespit ekipleri tarafından depremden etkilenen illerde eş zamanlı incelemeler yapıldı. İlk hasar tespit çalışmaları 17 Şubat 2023’te tamamlanırken, ikinci aşama 6 Mart 2023’te sona erdi.
11 İLDE VAKIF KÜLTÜR VARLIKLARI İNCELENDİ
Deprem bölgesinde yer alan 11 ilde gerçekleştirilen incelemelerde toplam 678 vakıf kültür varlığı değerlendirildi. Bu incelemeler neticesinde 31 yapının tamamen yıkıldığı, 144 yapının ağır, 104 yapının orta, 98 yapının hafif düzeyde hasar gördüğü ve 301 yapının hasarsız olduğu tespit edildi. Yıkılan ya da ağır hasar gören vakıf eserleri arasında Hatay’daki Habib-i Neccar Camisi, Antakya Ulu Camisi, Kurşunlu Han, Bayezid-i Bistami Türbesi ile diğer kiliseler; Gaziantep’teki Kurtuluş Camisi ve Zincirli Bedesten, Kahramanmaraş Ulu Camisi, Malatya Yeni Camisi, Adıyaman Ulu Camisi, Şanlıurfa Selahaddin Eyyubi Camisi ve Osmaniye Enver-ül Hamit Camisi gibi önemli yapılar da yer aldı.
BİLİM HEYETLERİ KURULDU
Hasar durumuna göre yapıların önceliklendirilmesi gerçekleştirildi ve bunun ardından yaklaşık maliyet çalışmaları başlatıldı. Eserler için müdahale projeleri hazırlanarak uygulama süreçlerine geçilmesi amacıyla ihale süreci, depremin ardından iki ay içinde başlatıldı. Tamamlanan ihale süreçlerinde, koruma uzmanı mimarlar, inşaat mühendisleri, malzeme uzmanları ve sanat tarihçilerinden oluşan bilim heyetleri kuruldu. Bu heyetler, proje aşamasından itibaren sürecin içinde yer alarak danışmanlık sağladı.
YERİNDE KULLANIM ESAS ALINDI
Belgeleme çalışmaları video kayıtları ve 3 boyutlu tarama teknikleri ile gerçekleştirildi. Elde edilen verilerle kültür molozu numaralandırılarak kaydedildi. Sanat tarihçilerinin gözetiminde kültür molozunun ayrıştırılması ve tasnifi yapıldı. Tespiti mümkün olan özgün yapı elemanları, restorasyon ve rekonstrüksiyon projelerinde yeniden kullanılmak üzere koruma altına alındı. Proje çalışmaları tamamlanan ve Koruma Bölge Kurullarından gerekli kararlar alınan eserlerde uygulama sürecine geçilerek, muhafaza edilen yapı elemanlarının yerinde kullanımı sağlandı. Ayrıca, olası depremler göz önünde bulundurularak mevcut yapı teknikleri ve malzemeler çeşitli analizlerle yeniden değerlendirildi.
VAKIF KÜLTÜR VARLIKLARI İHYA EDİLDİ
Depremlerin 3’üncü yılı itibarıyla Hatay Antakya’daki Habib-i Neccar Camisi, Gaziantep Kurtuluş Camisi, Zincirli Bedesten, Reyhanlı Yenişehir Camisi, Hedbeli Camisi, Şeyh Muhammed Camisi, Sarımiye Camisi, Osmaniye Ala Camisi, Malatya Toptaş Camisi ve Elazığ Kurşunlu Camisi gibi 109 vakıf kültür varlığının restorasyon ve rekonstrüksiyon çalışmaları tamamlandı. Eserler, aslına uygun bir şekilde onarılarak yeniden ibadet ve ziyaret için uygun hale getirildi.
Diğer yandan, depremden etkilenen tüm vakıf eserlerinin restorasyon ve rekonstrüksiyon çalışmalarının 2026 Haziran ayı itibarıyla tamamlanması hedefleniyor.




