Bakan Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından 2025 yılının kelimesinin belirlendiğini açıkladı. Bakan Ersoy, “Türk Dil Kurumu tarafından halkın katılımıyla belirlenen 2025 yılının kelimesi/kavramı ‘dijital vicdan’ oldu. Yaklaşık 300 bin kişinin katıldığı bu süreçte seçilen kavram, dijital çağda vicdanın sorumluluk ve eylemden uzaklaşarak yalnızca bir ‘tıklama’ya indirgenmesini düşündürücü bir şekilde tartışmaya açıyor. ‘Dijital vicdan’, bireysel ve toplumsal duyarlılıklarımıza ayna tutan güçlü bir kavram olarak öne çıkıyor. Bu anlamlı çalışmaya katkı sunan Türk Dil Kurumu, Ankara Üniversitesi İletişim Araştırmaları ve Uygulama Merkezi (İLAUM) ile değerlendirme kurulunda yer alan değerli akademisyen ve uzmanlara teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı.

‘BEĞENİYLE ‘VİCDANLARINI RAHATLATMA’ EĞİLİMİNE GİRİYORLAR’
TDK tarafından yapılan açıklamada, halktan gelen öneriler ve alanında uzman 23 kişilik değerlendirme kurulunun belirlediği 5 kelime/kavramın, TDK’nin internet sitesinde halk oylamasına sunulduğu hatırlatıldı. Oylamaya katılan kelimeler arasında ‘dijital vicdan’, ‘vicdani körlük’, ‘çorak’, ‘eylemsiz merhamet’ ve ‘tek tipleşme’ yer aldı. Bu bağlamda, ‘dijital vicdan’ kavramının yılın kelimesi/kavramı olarak seçildiği vurgulandı.
“Vicdan”, TDK’ye göre “kişiyi kendi davranışları hakkında yargıda bulunmaya iten, kişinin kendi ahlak değerleri üzerine düşünmesini sağlayan duygu” olarak tanımlanmaktadır. Ancak dijital çağda bu kavram farklı bir boyut kazandı. İnsanlar, çoğu zaman gerçek hayatta sorumluluk almadıkları veya almak istemedikleri konularda, sosyal medyada bir paylaşım ya da beğeniyle ‘vicdanlarını rahatlatma’ eğilimine girmektedir. Bu durum, bireysel duyarlılığı pasifize ederek vicdanı ‘tıklanabilir bir işlem’e indirgemektedir. Beğeni, paylaşım ve yorum yapan bireyler, bir ‘tıklama’ aracılığıyla insani görevlerini yerine getirdiğini hissetmektedir. Merhamet ve insaf duygusu ise sembolik görünürlükle sınırlı kalmaktadır. Bu nedenle ‘dijital vicdan’ kavramı, çağımızda vicdanın dijital ortamda aldığı yanıltıcı işlevi anlatan gerekli bir kavram olarak dilimizde kendine yer bulmalıdır. Örneğin, Gazze ve Doğu Türkistan gibi kamuoyunun önünde gerçekleşen insanlık dramlarında, ilgili konunun sosyal medya içeriğini beğenmek ve bu durumlar için ‘içerik üretmek’, o olayın gerçekliğini bozarak bireyde sanal bir vicdani rahatlama yaratmakta ve sosyal ve bireysel sorumluluktan uzak tutmaktadır. Dijital vicdan, insanları somut gerçekler karşısında somut çözümler üretmekten alıkoyarak sorun alanının genişlemesine ve derinleşmesine yol açmaktadır.




