Bakan Ersoy, sabah saatlerinde Şanlıurfa’ya gelerek, Taş Tepeler Projesi’nin 5. yıl dönümü dolayısıyla Karahantepe’ye geçti. Burada düzenlenen bilgilendirme toplantısında, etkinliğin yalnızca beş yıllık süreç değerlendirmesi değil, insanlık tarihine ışık tutan önemli bir dönüm noktasını anmak amacıyla gerçekleştirildiğini vurguladı. Projenin başlangıç tarihinden bu yana, beklenenden çok daha ileri giderek dünya arkeolojisine yeni bir bakış açısı kazandırıldığını belirtti. Bakan Ersoy, bölgedeki çalışmaların ‘Neolitik Dönem’ ile ilgili eşsiz bilgiler sunduğunu ifade etti.
Bakan Ersoy, 1963’teki yüzey araştırmaları ile başlayan ve Arkeolog Klaus Schmidt’in 1995’teki kazılarıyla dünya gündemine taşınan Göbeklitepe’nin, yalnızca bir yerleşim alanı değil, aynı zamanda ritüel yaşamın merkezi olan karmaşık bir sosyal yapının ürünü olduğunu kanıtlandığını açıkladı. “2020 yılında başlatılan Taş Tepeler Projesi ile Göbeklitepe, Karahantepe, Sayburç ve Sefertepe gibi alanlardaki veriler, ortak bir bilimsel vizyonla inceleniyor” dedi. Fırat ve Dicle’nin kuzey kesimleri ile Şanlıurfa çevresinin, Neolitik Çağ’daki en büyük dönüşümlerin izlenebildiği bölgeler arasında yer aldığını belirtti. Gerçekleştirilen arkeolojik ve arkeometrik çalışmaların, ritüeller, günlük yaşam, mimari anlayış, üretim teknikleri ve evcilleştirme süreçleri gibi konularda neolitik insanın yaşamını detaylı bir şekilde gözler önüne serdiğini aktardı. Proje, Anadolu arkeolojisinin en kapsamlı bilimsel girişimlerinden biri olma özelliğini taşıyor. Japonya Altes Prensesi Akiko Mikasa’nın da katıldığı Ayanlar Höyük kazısının eklenmesiyle çalışmalar 12 farklı noktada sürüyor. Toplamda 15’i Türk, 21’i yabancı olmak üzere 36 akademik kurum projeye katkı sağlarken, 2025 itibarıyla görev alan bilim insanı ve öğrenci sayısının 219’a ulaştığını ifade etti. Göbeklitepe’de geçen yıl Aslanlı Yapı’nın, bu yıl ise C Yapısı’nın restorasyonunun tamamlandığını, Karahantepe’de ise A ve D Yapıları’ndaki restorasyon süreçlerinin devam ettiğini açıkladı.
2025 BULUNTULARI TANITILDI
Bakan Ersoy, 2021 yılından beri dünyanın en nitelikli Neolitik dönem müzelerinden biri olan Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi’ndeki serginin daha da zenginleştiğini belirtti ve şu bilgileri paylaştı:
“Bugün burada, büyük çoğunluğu 2025 yılı kazı çalışmalarında ortaya çıkan eserlerden oluşan küçük bir seçki yer alıyor. Bu eserler arasında, Göbeklitepe’de D yapısının duvarına, muhtemelen adak olarak yerleştirilen insan heykelini yakından göreceğiz. Biliyorsunuz, bu heykel, Japon Altes Prensesi Akiko’nun Şanlıurfa’ya yaptığı ziyaretten kısa bir süre önce bulunmuştu. Elbette, bu heykelin ne anlama geldiği ve neden duvar içinde yer aldığı konusunda bilim insanlarının yorum yapması zaman alacak ancak bu heykel, neolitik dönemde Göbeklitepe’de heykeltıraşlık alanındaki estetik ve etkileyici üslubun önemli bir örneğidir. Ayrıca 2025 yılının en dikkat çeken buluntuları arasında, Sayburç’ta bulunan ve yüz ifadesiyle ölü bir bireyi çağrıştıran heykel de sergide yer almakta. Bu heykeli incelediğinizde, ağzının dikili bir şekilde tasvir edildiğini göreceksiniz. Sayburç Heykeli, tarih öncesi insanın ölümle kurduğu ilişkiyi, gömüt ve kafatası uygulamalarının yanı sıra ölüm ritüellerini farklı açılardan değerlendirme olanağı sunmaktadır. Çalışmalar ilerledikçe, o dönemin günlük hayatına dair daha fazla tespitte bulunmamızı sağlayacak eserler ortaya çıkıyor. Bu noktada Sefertepe kazılarında çıkan eserler oldukça önemlidir. 2025 yılı çalışmalarında, iki adet düzeltilmiş blok taş üzerinde iki insan yüzü kabartması tespit edildi. Biri yüksek, diğeri alçak kabartma teknikleriyle yapılmış bu yüzler, bölgede daha önce bulunan kabartmalardan farklı bir üslup sergilemektedir. Sefertepe’de ayrıca, çift yüzünde insan motifi bulunan bir boncuk da bulundu. Siyah renkli bir serpantinden üretilen boncuğun ortasında bir delik yer almakta ve bu deliğin her iki tarafında da Göbeklitepe ve Karahantepe’de sıkça rastlanan ifade biçiminde iki farklı insan yüzü işlenmiştir.”
Bakan Ersoy, bölgede 1500 yıl boyunca kesintisiz yerleşim olduğuna dair bulguların, erken dönem hane ve toplumsal düzen anlayışının izlerini taşıdığını belirtti. 2025’in ‘Aile Yılı’ olarak ilan edilmesiyle Anadolu’daki aile kurumunun tarihsel derinliğinin bilimsel verilerle ortaya konduğuna dikkat çekti. Mikro analizler, arkeometrik çalışmalar ve çevresel araştırmaların ilerleyen dönemlerde daha da yoğunlaşacağını ifade etti. Bakan Ersoy, “Bu kapsamlı çalışmalar, Taş Tepeler bölgesini, dünyanın ‘Neolitik Başkenti’ olarak tescilleyecektir” dedi.
Etkinliğin sonunda katılımcılar, 2025 kazılarında gün yüzüne çıkarılan 29 eseri inceledi ve Karahantepe kazı alanında yürütülen çalışmaları yerinde görmek imkanı buldu.
Bakan Ersoy, Şanlıurfa’daki programının ardından kentten ayrıldı. (DHA)




