2017 yılında Kocasinan ilçesinde çobanlık yapan Murat Adıyaman, Taşhan Mahallesi’nde Yamula Barajı kıyısında bir kemik parçası buldu. Yapılan incelemeler sonucunda bu kemiklerin 6 ile 7,5 milyon yıl öncesine ait olduğu ortaya çıktı. 2018 yılında, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle bölgede kazı çalışmaları başlatıldı. Şu ana kadar birçok farklı fosil türü bulunmuş olup, Kayseri Büyükşehir Belediyesi’nin sponsorluğunda yapılan kazıların ardından 7,5 ile 7,7 milyon yıl arasında tarihlenen hayvan fosilleri için Kayseri Bilim Merkezi’nde laboratuvar çalışmaları sürdürülüyor. Temizlenen ve ayna yöntemiyle elde edilen orijinal parçalar, 3D yazıcılarla aslına uygun kalıplar halinde tekrar oluşturularak ayaklandırılıyor. Merkezde ayaklandırılan fosiller ve replikaları, yapımı süren Türkiye’nin ilk ‘Paleontoloji Müzesi’nde sergilenmeye hazırlanıyor.
TÜRKİYE’DE İLK OLACAK MÜZEDE SERGİLENECEK
Ayaklandırma çalışmaları hakkında bilgi veren uzman antropolog Ömer Dağ, “Kayseri Bilim Merkezi’nde hem temizlik ve konservasyon işlemlerini gerçekleştiriyoruz, hem de 3D yazıcı ile ayaklandırma aşamasını tamamlıyoruz. Bu yıl özellikle fil, zürafa ve gergedan örneklerine ağırlık verdik. Farklı ailelere ait birçok örneğimiz mevcut. Kış aylarında bu ürünlerin ayaklandırılmasına daha fazla odaklanıyoruz. Önümüzdeki günlerde açılması planlanan Kayseri Paleontoloji Müzesi’nde, bu ürünlerin hem gerçek hem de replikalarını sergilemeyi hedefliyoruz” dedi.
‘ORİJİNAL BOYUTUNA YAKIN BİR VERİ SUNUYOR’
Daha önce gerçekleştirilen ayaklandırma çalışmalarını bugünkü yöntemlerle kıyaslayan Dağ, “İlk ayaklandırma örneklerinde kalıp alma mantığıyla hareket etmiştik. Orijinal fosilin silikonla kalıbını alarak, özel kimyasallar kullanarak ürünü elde ediyorduk. Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanımız Memduh Büyükkılıç’ın desteğiyle teknolojik olarak bir adım ileriye geçtik ve tarama cihazları edindik. Bu cihazlarla kazıda bulduğumuz orijinal parçaları tarayarak 3D yazıcılarla ayaklandırma işlemlerine başladık. 3D yazıcılarla elde edilen örnekler önemli avantajlar sağladı. Fosilleri bulduğumuzda genellikle tamamını bulamıyoruz; yalnızca belli kısımlarını elde edebiliyoruz. Tarama cihazı ve kullandığımız programlar sayesinde, örneğin zürafanın ön kol kemiği mevcutken, diğer tarafını ayna yöntemiyle kolayca 3D yazıcılarla yeniden oluşturabiliyoruz. Bu, çalışmamızı kolaylaştırıyor. Yaptığımız çalışmalar, orijinal boyutuna yakın veriler sunuyor ve ayaklandırma süreçlerini tamamlamamıza yardımcı oluyor” ifadelerini kullandı.
‘GÜNÜMÜZ FİLLERİNDEN ÇOK FARKLI ÖRNEKLER’
Kayseri’de çıkarılan fosillerin önemine değinen Dağ, “Kayseri’nin jeolojik yapısı oldukça zengin. Korunma durumu, çok güzel örnekler sunuyor. Şu an ayaklandırdığımız zürafanın kafatası ile ön kol kemiği mevcut. Arka ayakta ise uyluk ve kaval kemiği bulunuyor. Kalan eksik parçaları da anatomik ölçülere göre 3D çizim yöntemiyle tamamladık. Bu örnekler, 7,7 milyon yıla tarihleniyor. Paleontoloji, Türkiye’de pek bilinmeyen bir alan. Bu konuda farkındalık yaratıyoruz ve gelen ziyaretçilerimiz Kayseri’de yaşamış olan canlıları, o dönemki boyutlarıyla inceleme fırsatı buluyor. Günümüz fillerinden oldukça farklı örnekler mevcut. Bu fosiller, günümüz fillerinin ataları olmakla birlikte, anatomik olarak günümüz fillerinden belirgin farklılıklar gösteriyor. Faunanın neredeyse tamamını ayaklandırmayı planlıyoruz” şeklinde konuştu. (DHA)
Samed Aydın SUN/KAYSERİ, (DHA)
GÜNCELLENME




