Veliaht Prens Muhammed bin Selman tarafından tanıtılan yeni proje, Mekke’nin merkezinde bulunan Mescid-i Haram’ın kapasitesini artırmayı amaçlıyor. Suudi Basın Ajansı’nın haberine göre, 19 bin metrekarelik tarihî ve kültürel alan restore edilecek. Bu projeyle birlikte, 2036 yılına kadar 300 binden fazla kişiye istihdam imkanı sunulacak ve böylece Vizyon 2030 programına katkı sağlanmış olacak.
Tanıtım videosunda, altın rengi gökdelenler, geniş avlular ve lüks konutlar dikkat çekiyor. Yetkililer, bu ihtişamın hac ve umre dönemlerindeki artan kalabalığı yönetmek için elzem olduğunu belirtiyor.
يهدف مشروع #بوابة_الملك_سلمان إلى الحفاظ على الإرث التاريخي والثقافي لمدينة مكة المكرمة من خلال تطوير وإعادة تأهيل ما يقارب 19 ألف م² من المناطق الثقافية والتراثية، لإثراء تجربة زائريها والإسهام في تحقيق أهداف #رؤية_السعودية_2030 من خلال استحداث أكثر من 300 ألف فرصة عمل بحلول… pic.twitter.com/fLbxh2M73k
— واس الأخبار الملكية (@spagov) October 15, 2025
‘Kutsal olan lüksleştiriliyor’
Ancak bu ihtişam, birçok Müslüman için rahatsız edici bir durum oluşturuyor. Sosyal medyada projeye yönelik eleştirilerde bulunan bazı kullanıcılar, Mekke’nin giderek “lüks bir turizm merkezine” dönüştüğünü ifade ediyor. Bir kullanıcı, “Kutsal deneyimi lüksleştirmek yerine herkesin erişebileceği sade bir ibadet alanı oluşturulmalı” derken, bir diğeri, “Bu kuleler ibadeti gölgeler. İnsanlar artık Kâbe’ye değil, kameralara döner” şeklinde yorumda bulundu.
This looks hideous. It’s tragic that there’s literally no city in the Muslim world untouched by modernity, where a Muslim could feel a sense of belonging to the medieval Islamic world, of how it was to live surrounded by Islamic architecture, palaces, mosques, cafe, hamams, etc. https://t.co/0E3MjoFW6B
— Syed (@Gypsy_heart8) October 15, 2025
Bazı yorumlarda Mekke’nin “zenginlere hitap eden bir destinasyona” dönüştüğü iddia edilirken, “Kutsal şehir Las Vegas’a dönüşüyor” benzetmeleri de sıkça yapıldı. Bazı kullanıcılar ise benzetmeyi ‘Disneyland’ ile kıyasladı.
‘Mekke onarılıyor’ diyenler de var
Projenin savunucuları, Mekke’nin uzun bir süre ihmal edildiğini ve modernizasyonun kaçınılmaz olduğunu savunuyor. Bir kullanıcı, “2024’te Mekke’ye gittiğimde şehrin bakımsızlığı beni şaşırttı. Temizlik ve düzen şarttı fakat kulelerin gerekliliğinden emin değilim” diyerek iki taraflı bir değerlendirme yaptı.
Başka bir yorumda ise, “Suudi Arabistan kutsal yerleri geliştirmediği zaman eleştiriliyor; geliştirdiğinde ise gösterişli olmakla suçlanıyor. Bu bir ikilem” şeklinde görüş bildirildi.
not a fan of MBS but people be having a meltdown even when he’s building (or expanding Haram) a mosque..
at least make your criticism look fair lol https://t.co/Ib7f3vURcE— Abrar (@memeyabhai) October 16, 2025
Mekke’nin ruhu mu, Vizyon 2030 mu?
Eleştirmenler, son yıllarda Mekke’de artan gökdelenler ve otel projelerinin, kutsal kentin mimari kimliğini geri dönülmez şekilde değiştirdiğini belirtiyor. Bir zamanlar sade taş yapılarla çevrili olan Kâbe’nin etrafı bugün, dünya markalarının yer aldığı gökdelenlerle dolup taşıyor.
Middle East Eye, bu dönüşümün yalnızca estetik bir değişim değil, aynı zamanda sosyolojik bir dönüşüm de olduğunu vurguluyor: Mekke artık maneviyatın yanı sıra ekonomik kalkınmanın da merkezi haline gelmiştir.
Suudi yetkililer, projenin “hac ve umre deneyimini kolaylaştıracağını” iddia etmesine rağmen, eleştirmenler Mekke’nin artık ibadetten çok tüketime odaklanan bir şehir durumuna geldiğini düşünmektedir.
Kaynak: Gazete Oksijen




