Mısır’da Hamas ile İsrail arasında devam eden dolaylı müzakereler, tutsak takası meselesi gibi zorlu bir konuyla karşı karşıya. Yıllardır İsrail-Filistin müzakerelerinin en tartışmalı unsurlarından biri olan bu başlık, olası bir anlaşmanın şekillenmesinde yeniden önemli bir rol oynuyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın sunduğu plana göre, müzakere edilen taslak, Gazze’de tutulan 47 İsrailli esir karşılığında 250 Filistinli mahkûmun serbest bırakılmasını öngörüyor. Bu 47 kişi arasında 25 İsraillinin cenazesi de bulunmakta.
Ancak Hamas, her anlaşmada olduğu gibi bu kez de İsrail’de uzun sürdür tutuklu bulunan önde gelen Filistinli isimlerin serbest bırakılmasını talep ediyor. Bu kişiler, Filistin hareketinin sembolik liderleri olarak kabul ediliyor. Al Arabiya, esir takası müzakerelerinin tıkanmasına yol açan altı ismi sıraladı.
Marwan Barghouti – Siyasi lider
Hamas’ın listesinin başında, birçok Filistinlinin gelecekteki devlet başkanı olarak gördüğü Fetih lideri Marwan Barghouti yer alıyor.
15 yaşında Yaser Arafat’ın Fetih hareketine katılan Barghouti, 1996 yılında Filistin Yasama Konseyi’ne seçildi. 2002’de İsrail’in “Savunma Kalkanı Operasyonu” sırasında tutuklandı ve İsraillilerin ölümüne yol açan saldırılar nedeniyle beş müebbet ve 40 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, “terörün sembolleri, özellikle Barghouti”nin hiçbir aşamada takas kapsamında yer almayacağını net bir şekilde belirtmiştir.
Abdullah Barghouti – “Hamas’ın mühendisi”
Listede dikkat çeken bir diğer isim, patlayıcı uzmanı olarak tanınan Abdullah Barghouti. “Hamas’ın mühendisi” olarak bilinen Barghouti, İsrail’de verilen en uzun ceza olan 67 müebbet hapse mahkûm edilmiştir.
Marwan Barghouti’nin kuzeni olan Abdullah, 2001’deki Jerusalem Sbarro restoranı saldırısı, 2002’deki Café Moment patlaması ve İbrani Üniversitesi bombalaması gibi olayların planlayıcısı olarak suçlanıyor. İsrail basını onu, 1996’da öldürülen Yahya Ayyash’tan sonra Hamas’ın en önemli bomba yapımcısı olarak tanımlamaktadır.
İbrahim Hamed – İsrail’in “en tehlikeli tutuklusu”
İsrail’e göre İbrahim Hamed, ülkenin en tehlikeli mahkûmlarından biri olarak kabul ediliyor.
İkinci İntifada döneminde Batı Şeria’da Hamas’ın askeri kanadını yöneten Hamed, 2006’da yıllar süren bir saklanmanın ardından yakalandı. İsraillilerin ölümüne yol açan saldırıları organize etmekten suçlu bulunarak 54 müebbet hapse mahkûm edildi.
Birzeit Üniversitesi’nde siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler eğitimi alan Hamed, hapisteyken Filistin davasının tarihi üzerine çalışmalar yazdı ve sekiz yılını, yedisi aralıksız olmak üzere, hücre hapsinde geçirdi.
Ahmed Sa’adat – Filistin Halk Kurtuluş Cephesi lideri
Takas müzakerelerinde adı sıkça anılan bir diğer isim, Filistin Halk Kurtuluş Cephesi (FHKC) Genel Sekreteri Ahmed Sa’adat. 2006’da Ramallah’taki Filistin Yönetimi karargahına düzenlenen İsrail baskını sırasında tutuklanan Sa’adat, 2001’de İsrailli Turizm Bakanı Rehavam Zeevi’nin öldürülmesinden sorumlu tutulan grubu yönettiği gerekçesiyle 30 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
70’li yaşlarındaki Sa’adat, 1976’dan bu yana birçok kez hapiste yattı ve uzun süre tecritte tutuldu. Hapisteyken kaleme aldığı “Zincirlerin Yankısı” adlı kitabında İsrail’in tecrit politikalarını ele aldı. Dört çocuk ve dört torun sahibidir.
Abbas al-Sayyid ve Hassan Salameh
Listede ayrıca 2002’de Netanya’daki Park Oteli saldırısında rol alan Abbas al-Sayyid ile, Hamas’ın askeri kanadında üst düzey komutan olan ve 46 müebbet hapis cezası alan Hassan Salameh de bulunmaktadır.
Vazgeçilmeyen talep
Bu altı isim, İsrail-Filistin görüşmelerinde her takas konusu gündeme geldiğinde tekrar masaya gelmektedir. Hamas için bu kişilerin serbest bırakılması, sembolik ve stratejik bir zafer anlamı taşırken, İsrail için güvenlik açısından kırmızı çizgi olarak değerlendirilmektedir.
Kahire’de süren müzakerelerde, bu tutukluların geleceği, anlaşmanın ilerleyip ilerlemeyeceğinin belirleyici unsuru olarak öne çıkıyor. Taraflar arasındaki derin tarihsel ve politik ayrışma, olası bir uzlaşının önündeki en büyük engel olmayı sürdürüyor.
Kaynak: Gazete Oksijen




