




Eserlerin iade süreci, Türkiye ile İsviçre arasında 2022 yılında imzalanan ‘Kültür Varlığı Kaçakçılığının Önlenmesine İlişkin Anlaşma’ çerçevesinde gerçekleştirildi. Geç Tunç Çağı ve Roma dönemine ait olan eserler, Anadolu’dan izinsiz çıkarıldıkları tespit edildikten sonra, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü koordinasyonunda Türkiye’ye geri getirildi.
Bodrum Kalesi’nde eserleri inceleyen Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy, İsviçre ile kültür varlığı kaçakçılığına dair iş birliği protokolünün 2022 yılında imzalandığını hatırlatarak, bu anlaşmanın olumlu sonuçlar doğurduğunu vurguladı. Ersoy, İsviçre’de yakalanan eserlerin, Türk makamlarıyla irtibat kurularak protokol kapsamında iade edildiğini belirtti. Ayrıca, Kaçakçılıkla Mücadele Daire Başkanlığı ve müze uzmanlarının yürüttüğü titiz çalışmalarla eserlerin Anadolu kökenli olduğu ve izinsiz çıkarıldığının kanıtlandığını ifade etti.
Ersoy, iade edilen eserlerin koleksiyona dahil edilmesinden duydukları memnuniyeti dile getirerek, bu eserlerin Bodrum Kalesi’nde sergileneceğini kaydetti. “Bu ne ilk ne de son eser” diyen Ersoy, Kaçakçılıkla Mücadele Daire Başkanlığı’nın dünya genelinde Anadolu’dan izinsiz çıkarılan eserlerin takibi için büyük bir özveriyle çalıştığını belirtti. Benzer çalışmalarla daha büyük eserlerin de ülkeye kazandırılabileceğini söyledi.
‘900 BİNDEN FAZLA ESER ENGELLENDİ’
Kaçakçılıkla mücadelenin sadece uluslararası iş birlikleriyle değil, yerel düzeyde de sürdürüldüğüne dikkat çeken Ersoy, Anadolu’daki vatandaşların ve köy halkının eğitilmesinin kritik bir rol oynadığını vurguladı. “Kaçakçılıkla Mücadele Daire Başkanlığımız, öncelikli olarak tarihi eserlerin kökeni olan bölgelerde, köylüleri ve halkı eğitiyor. Onların ihbarları ve kolluk kuvvetlerimizin yakın takipleri sayesinde, büyük eserler ülkemizden çıkmadan yakalanıyor.” diye konuştu. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün Anadolu, Miras ve Define operasyonlarının yanı sıra Jandarma Genel Komutanlığı’nın kaçak kazılara yönelik tedbirleri ile Gümrük Muhafaza Genel Müdürlüğü’nün etkin çalışmaları sayesinde son 5 yılda 900 binden fazla eserin yurt dışına çıkarılması engellenerek müzelere kazandırıldığını belirtti.
‘KOLEKSİYONERLERİN İLGİSİNİ AZALTTI’
Yurt dışından iade edilen her bir eserin, uluslararası koleksiyonerlere güçlü bir mesaj taşıdığını ifade eden Bakan Ersoy, “Artık koleksiyonerler biliyor ki, eğer Türkiye-Anadolu kökenli izinsiz çıkarılmış bir eseri portföylerine katarlarsa, bu eserlerin Türkiye’ye geri döneceğinden emin olmalıdırlar. Bu durum, kaçak kültür varlıklarına ilgi duyan koleksiyonerlerin Türkiye kökenli eserlere olan ilgisini önemli ölçüde azalttı.” dedi. Bu durumun, definecileri caydırmanın en etkili yollarından biri olduğunu vurguladı.
KADIN-ERKEK ADAK HEYKELCİKLERİ
İsviçre Federal Kültür Ofisi tarafından St. Gallen Kantonu’nda yürütülen cezai bir soruşturma kapsamında ele geçirilen ve Türkiye’ye iade edilen eserler, hem arkeolojik hem de kültürel açıdan önemli bir değer taşımaktadır. Eser grubunda, Geç Tunç Çağı’na ait olan, yüz ve kemer bölümleri yaldızla süslenmiş kadın ve erkek adak heykelcikleri bulunmaktadır. Bu figürinlerin, tanrılara sunulan ve bulundukları alanı koruduğuna inanılan kült objeleri olduğu düşünülmektedir. Biçimsel ve teknik özellikleri bakımından, Uluburun Batığı’nda bulunan benzer örneklerle örtüşmesi, Anadolu kökenlerini destekleyen önemli bir arkeolojik kanıt teşkil etmektedir.
NADİR ALTIN KÜPE
Koleksiyonda ayrıca, granülasyon tekniğiyle üretilmiş nadir bir altın küpe yer almaktadır. Bu eser, antik Anadolu’da gelişmiş kuyumculuk sanatının özgün ve zarif bir örneğini temsil etmektedir. Cam üfleme tekniğiyle üretilmiş bir balsamarium tipi şişe ile minyatür amphora formundaki diğer cam eserler, Roma döneminde gündelik yaşamda ve mezarlara bırakılan ölü hediyesi olarak yaygın biçimde kullanılmıştır. Özellikle cam işçiliği açısından dikkat çeken bu örnekler, dönemin zanaat becerilerine ışık tutmaktadır. Erken Orta Çağ’a tarihlenen, yeşil-sarı tonlarında camdan yapılmış ve çok kollu kandile (polykandelon) ait yağ kapları da dikkat çekici parçalar arasında yer alıyor. Bu çok kollu kandil yapısının, dini ritüellerde ve mimari süslemelerde kullanılmış olabileceği düşünülmektedir.




